مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٧

[ تمثيل در اينكه حقيقت وجود آدمى روح است نه جسم ]

دانه لايق نيست در انبار كاه * كاه در انبار گندم هم تباه

نيست حكمت اين دو را آميختن * فرق واجب مىكند در بيختن

گفت اين دانش تو از كى يافتى * كه به دانش بيدرى بر ساختى

گفت تمييزم تو دادى اى خدا * گفت پس تمييز چون نبود مرا

[ در كالبدهاى به ظاهر مشابه انسان‌ها ، روح‌هاى مختلفى وجود دارد ]

[ در كالبدهاى به ظاهر مشابه انسان‌ها ، روح‌هاى مختلفى وجود دارد ]

در خلايق روحهاى پاك هست * روحهاى تيره‌ى گلناك هست

اين صدفها نيست در يك مرتبه * در يكى در است و در ديگر شبه

واجب است اظهار اين نيك و تباه * همچنانك اظهار گندمها ز كاه

[ آفرينش ، جهت آشكار شدن گنج نهان الهى است ]

[ آفرينش ، جهت آشكار شدن گنج نهان الهى است ]

بهر اظهار است اين خلق جهان * تا نماند گنج حكمتها نهان

كنت كنزا گفت مخفيا شنو * جوهر خود گم مكن اظهار شو

بيان آن كه روح حيوانى و عقل جزوى و وهم و خيال بر مثال دوغند و روح كه باقى است در اين دوغ همچو روغن پنهان است

بيان آن كه روح حيوانى و عقل جزوى و وهم و خيال بر مثال دوغند و روح كه باقى است در اين دوغ همچو روغن پنهان است

[ تمثيل در اينكه جسم ، حجاب روح است ]

[ تمثيل در اينكه جسم ، حجاب روح است ]

جوهر صدقت خفى شد در دروغ * همچو طعم روغن اندر طعم دوغ

آن دروغت اين تن فانى بود * راستت آن جان ربانى بود

سالها اين دوغ تن پيدا و فاش * روغن جان اندر او فانى و لاش

[ رسولان الهى راه‌هاى بالندگى انسان را نشان داده‌اند ]

[ رسولان الهى راه‌هاى بالندگى انسان را نشان داده‌اند ]

تا فرستد حق رسولى بنده‌اى * دوغ را در خمره جنباننده‌اى

تا بجنباند به هنجار و به فن * تا بدانم من كه پنهان بود من

يا كلام بنده‌اى كان جزو اوست * در رود در گوش او كاو وحى جوست

[ گوش نيوشا ، پيام داعيان حق را مىشنود ]

[ گوش نيوشا ، پيام داعيان حق را مىشنود ]

اذن مومن وحى ما را واعى است * آن چنان گوشى قرين داعى است

همچنان كه گوش طفل از گفت مام * پر شود ناطق شود او در كلام

ور نباشد طفل را گوش رشد * گفت مادر نشنود گنگى شود

[ گفتن ، منوط بر شنيدن است ]

[ گفتن ، منوط بر شنيدن است ]

دايما هر كر اصلى گنگ بود * ناطق آن كس شد كه از مادر شنود

دان كه گوش كر و گنگ از آفتى است * كه پذيراى دم و تعليم نيست

[ تنزيه خداوند از صفات مخلوق ]

[ تنزيه خداوند از صفات مخلوق ]

آن كه بىتعليم بد ناطق خداست * كه صفات او ز علتها جداست

[ خداوند ، علم لدنّى را بيواسطه به انسان برگزيده تعليم مىدهد ]

[ خداوند ، علم لدنّى را بيواسطه به انسان برگزيده تعليم مىدهد ]

يا چو آدم كرده تلقينش خدا * بىحجاب مادر و دايه و ازا

يا مسيحى كه به تعليم ودود * در ولادت ناطق آمد در وجود

از براى دفع تهمت در ولاد * كه نزاده‌ست از زنا و از فساد

[ تمثيل در اينكه حقيقت وجود آدمى روح است نه جسم ]

[ تمثيل در اينكه حقيقت وجود آدمى روح است نه جسم ]

جنبشى بايست اندر اجتهاد * تا كه دوغ آن روغن از دل باز داد

روغن اندر دوغ باشد چون عدم * دوغ در هستى بر آورده علم

آن كه هستت مىنمايد هست پوست * و انكه فانى مىنمايد اصل اوست