مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٠

[ رجحان شهود بر استدلال ]

جواب دهرى كه منكر الوهيت است و عالم را قديم مىگويد

جواب دهرى كه منكر الوهيت است و عالم را قديم مىگويد

[ رجحان شهود بر استدلال ]

[ رجحان شهود بر استدلال ]

دى يكى مىگفت عالم حادث است * فانى است اين چرخ و حقش وارث است

فلسفيى گفت چون دانى حدوث * حادثى ابر چون داند غيوث

ذره‌اى خود نيستى از انقلاب * تو چه مىدانى حدوث آفتاب

كرمكى كاندر حدث باشد دفين * كى بداند آخر و به دو زمين

اين به تقليد از پدر بشنيده‌اى * از حماقت اندر اين پيچيده‌اى

چيست برهان بر حدوث اين بگو * ور نه خامش كن فزون گويى مجو

گفت ديدم اندر اين بحر عميق * بحث مىكردند روزى دو فريق

در جدال و در خصام و در ستوه * گشت هنگامه بر آن دو كس گروه

من به سوى جمع هنگامه شدم * اطلاع از حال ايشان بستدم

آن يكى مىگفت گردون فانى است * بىگمانى اين بنا را بانى است

و آن دگر گفت اين قديم و بىكى است * نيستش بانى و يا بانى وى است

گفت منكر گشته‌اى خلاق را * روز و شب آرنده و رزاق را

گفت بىبرهان نخواهم من شنيد * آن چه گولى آن به تقليدى گزيد

هين بياور حجت و برهان كه من * نشنوم بىحجت اين را در زمن

گفت حجت در درون جانم است * در درون جان نهان برهانم است

تو نمىبينى هلال از ضعف چشم * من همىبينم مكن بر من تو خشم

گفت‌وگو بسيار گشت و خلق گيج * در سر و پايان اين چرخ بسيج

گفت يارا در درونم حجتى است * بر حدوث آسمانم آيتى است

من يقين دارم نشانش آن بود * مر يقين دان را كه در آتش رود

در زبان مىنايد آن حجت بدان * همچو حال سر عشق عاشقان

نيست پيدا سر گفت‌وگوى من * جز كه زردى و نزارى روى من

اشك و خون بر رخ روانه مىدود * حجت حسن و جمالش مىشود

گفت من اينها ندانم حجتى * كه بود در پيش عامه آيتى

گفت چون قلبى و نقدى دم زنند * كه تو قلبى من نكويم ارجمند

هست آتش امتحان آخرين * كاندر آتش در فتند اين دو قرين

عام و خاص از حالشان عالم شوند * از گمان و شك سوى ايقان روند

آب و آتش آمد اى جان امتحان * نقد و قلبى را كه آن باشد نهان

تا من و تو هر دو در آتش رويم * حجت باقى حيرانان شويم

تا من و تو هر دو در بحر اوفتيم * كه من و تو اين گره را آيتيم