مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٩

[ جمادات نيز شعور دارند ]

اژدهايى مىشود در قهر تو * كاژدهايى گشته‌اى در فعل و خو

اژدهاى كوهيى تو بىامان * ليك بنگر اژدهاى آسمان

اين عصا از دوزخ آمد چاشنى * كه هلا بگريز اندر روشنى

ور نه درمانى تو در دندان من * مخلصت نبود ز در بندان من

اين عصايى بود اين دم اژدهاست * تا نگويى دوزخ يزدان كجاست

در بيان آن كه شناساى قدرت حق نپرسد كه بهشت و دوزخ كجاست

در بيان آن كه شناساى قدرت حق نپرسد كه بهشت و دوزخ كجاست

[ بيان قدرت مطلق الهى از زبان موسى ( ع ) ]

[ بيان قدرت مطلق الهى از زبان موسى ( ع ) ]

هر كجا خواهد خدا دوزخ كند * اوج را بر مرغ دام و فخ كند

هم ز دندانت بر آيد دردها * تا بگويى دوزخ است و اژدها

يا كند آب دهانت را عسل * تا بگويى كه بهشت است و حلل

از بن دندان بروياند شكر * تا بدانى قوت حكم قدر

پس به دندان بىگناهان را مگز * فكر كن از ضربت نامحترز

نيل را بر قبطيان حق خون كند * سبطيان را از بلا محصون كند

تا بدانى پيش حق تمييز هست * در ميان هوشيار راه و مست

[ جمادات نيز شعور دارند ]

[ جمادات نيز شعور دارند ]

نيل تمييز از خدا آموخته‌ست * كه گشاد اين را و آن را سخت بست

لطف او عاقل كند مر نيل را * قهر او ابله كند قابيل را

در جمادات از كرم عقل آفريد * عقل از عاقل به قهر خود بريد

در جماد از لطف عقلى شد پديد * و ز نكال از عاقلان دانش رميد

عقل چون باران به امر آن جا بريخت * عقل اين سو خشم حق ديد و گريخت

ابر و خورشيد و مه و نجم بلند * جمله بر ترتيب آيند و روند

هر يكى نايد مگر در وقت خويش * كه نه پس ماند ز هنگام و نه پيش

چون نكردى فهم اين را ز انبيا * دانش آوردند در سنگ و عصا

تا جمادات دگر را بىلباس * چون عصا و سنگ دارى از قياس

طاعت سنگ و عصا ظاهر شود * و ز جمادات دگر مخبر شود

كه ز يزدان آگهيم و طايعيم * ما همه بىاتفاقى ضايعيم

همچو آب نيل دانى وقت غرق * كاو ميان هر دو امت كرد فرق

چون زمين دانيش دانا وقت خسف * در حق قارون كه قهرش كرد و نسف

چون قمر كه امر بشنيد و شتافت * پس دو نيمه گشت بر چرخ و شكافت

چون درخت و سنگ كاندر هر مقام * مصطفى را كرده ظاهر السلام