مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥١

طعنه‌ى زاغ در دعوى هدهد

چون سليمان را سراپرده زدند * جمله مرغانش به خدمت آمدند

هم زبان و محرم خود يافتند * پيش او يك يك به جان بشتافتند

جمله مرغان ترك كرده جيك جيك * با سليمان گشته افصح من اخيك

هم زبانى خويشى و پيوندى است * مرد با نامحرمان چون بندى است

اى بسا هندو و ترك هم زبان * اى بسا دو ترك چون بيگانگان

پس زبان محرمى خود ديگر است * هم دلى از هم زبانى بهتر است

غير نطق و غير ايما و سجل * صد هزاران ترجمان خيزد ز دل

جمله مرغان هر يكى اسرار خود * از هنر وز دانش و از كار خود

با سليمان يك به يك وامىنمود * از براى عرضه خود را مىستود

از تكبر نى و از هستى خويش * بهر آن تا ره دهد او را به پيش

چون ببايد برده‌اى را خواجه‌اى * عرضه دارد از هنر ديباجه‌اى

چون كه دارد از خريداريش ننگ * خود كند بيمار و كر و شل و لنگ

نوبت هدهد رسيد و پيشه‌اش * و آن بيان صنعت و انديشه‌اش

گفت اى شه يك هنر كان كهتر است * باز گويم گفت كوته بهتر است

گفت بر گو تا كدام است آن هنر * گفت من آن گه كه باشم اوج بر

بنگرم از اوج با چشم يقين * من ببينم آب در قعر زمين

تا كجايست و چه عمق استش چه رنگ * از چه مىجوشد ز خاكى يا ز سنگ

اى سليمان بهر لشكرگاه را * در سفر مىدار اين آگاه را

پس سليمان گفت اى نيكو رفيق * در بيابانهاى بىآب عميق

زاغ چون بشنود آمد از حسد * با سليمان گفت كاو كژ گفت و بد

از ادب نبود به پيش شه مقال * خاصه خود لاف دروغين و محال

گر مر او را اين نظر بودى مدام * چون نديدى زير مشتى خاك دام

چون گرفتار آمدى در دام او * چون قفس اندر شدى ناكام او

پس سليمان گفت اى هدهد رواست * كز تو در اول قدح اين درد خاست

چون نمايى مستى اى خورده تو دوغ * پيش من لافى زنى آن گه دروغ