مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٨٠

[ اعتراض فرعون به موسى ]

اين محك قرآن و حال انبيا * چون محك مر قلب را گويد بيا

تا ببينى خويش را ز آسيب من * كه نه‌اى اهل فراز و شيب من

[ صاحبان عقل معاد ، از ابتلا سربلند بيرون آيند ]

[ صاحبان عقل معاد ، از ابتلا سربلند بيرون آيند ]

عقل را گر اره‌اى سازد دو نيم * همچو زر باشد در آتش او بسيم

[ نمونه‌اى تاريخى در تمايز عقل و وهم ]

[ نمونه‌اى تاريخى در تمايز عقل و وهم ]

وهم مر فرعون عالم سوز را * عقل مر موساى جان افروز را

[ گفتگوى موسى و فرعون پيرامون اصل انسان ]

[ گفتگوى موسى و فرعون پيرامون اصل انسان ]

رفت موسى بر طريق نيستى * گفت فرعونش بگو تو كيستى

گفت من عقلم رسول ذو الجلال * حجه اللَّه‌ام امانم از ضلال

گفت نى خامش رها كن هاى و هو * نسبت و نام قديمت را بگو

گفت كه نسبت مرا از خاكدانش * نام اصلم كمترين بندگانش

بنده زاده‌ى آن خداوند وحيد * زاده از پشت جوارى و عبيد

نسبت اصلم ز خاك و آب و گل * آب و گل را داد يزدان جان و دل

مرجع اين جسم خاكم هم به خاك * مرجع تو هم به خاك اى سهمناك

اصل ما و اصل جمله سركشان * هست از خاكى و آن را صد نشان

كه مدد از خاك مىگيرد تنت * از غذاى خاك پيچد گردنت

[ هرگاه روح از كالبد رها شود ، جسم ، به خاك بدل شود ]

[ هرگاه روح از كالبد رها شود ، جسم ، به خاك بدل شود ]

چون رود جان مىشود او باز خاك * اندر آن گور مخوف سهمناك

هم تو و هم ما و هم اشباه تو * خاك گردند و نماند جاه تو

[ ادعاى ربّانيت فرعون ]

[ ادعاى ربّانيت فرعون ]

گفت غير اين نسب ناميت هست * مر ترا آن نام خود اوليتر است

بنده‌ى فرعون و بنده‌ى بندگانش * كه از او پرورد اول جسم و جانش

بنده‌ى ياغى طاغى ظلوم * زين وطن بگريخته از فعل شوم

خونى و غدارى و حق ناشناس * هم بر اين اوصاف خود مىكن قياس

در غريبى خوار و درويش و خلق * كه ندانستى سپاس ما و حق

[ وصف يكتايى و ربّانيت خداوند از زبان موسى ]

[ وصف يكتايى و ربّانيت خداوند از زبان موسى ]

گفت حاشا كه بود با آن مليك * در خداوندى كسى ديگر شريك

واحد اندر ملك او را يار نى * بندگانش را جز او سالار نى

نيست خلقش را دگر كس مالكى * شركتش دعوى كند جز هالكى

نقش او كردست و نقاش من اوست * غير اگر دعوى كند او ظلم جوست

تو نتانى ابروى من ساختن * چون توانى جان من بشناختن

بلكه آن غدار و آن طاغى تويى * كه كنى با حق تو دعوى دويى

[ دفاع موسى از قتل قبطى ]

[ دفاع موسى از قتل قبطى ]

گر بكشتم من عوانى را به سهو * نه براى نفس كشتم نه به لهو

من زدم مشتى و ناگاه او فتاد * آن كه جانش خود نبد جانى بداد

من سگى كشتم تو مرسل زادگان * صد هزاران طفل بىجرم و زيان

كشته‌اى و خونشان در گردنت * تا چه آيد بر تو زين خون خوردنت

كشته‌اى ذريت يعقوب را * بر اميد قتل من مطلوب را

كورى تو حق مرا خود بر گزيد * سر نگون شد آن چه نفست مىپزيد

[ اعتراض فرعون به موسى ]

[ اعتراض فرعون به موسى ]