مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٥

[ با زنده دلان مشورت كن ]

علامت عاقل تمام و علامت نيم عاقل و مرد تمام و نيم مرد و علامت شقى مغرور لاشى

علامت عاقل تمام و علامت نيم عاقل و مرد تمام و نيم مرد و علامت شقى مغرور لاشى

[ خردمند ، كسى است كه مشعل هدايت به دست گيرد ]

[ خردمند ، كسى است كه مشعل هدايت به دست گيرد ]

عاقل آن باشد كه او با مشغله است * او دليل و پيشواى قافله است

پى رو نور خود است آن پيش رو * تابع خويش است آن بىخويش رو

مومن خويش است و ايمان آوريد * هم بدان نورى كه جانش زو چريد

[ لزوم پيروى از راهنماى خردمند ]

[ لزوم پيروى از راهنماى خردمند ]

ديگرى كه نيم عاقل آمد او * عاقلى را ديده‌ى خود داند او

دست در وى زد چو كور اندر دليل * تا به دو بينا شد و چست و جليل

[ نابخردان از راهنمايان خردمند مىرمند ]

[ نابخردان از راهنمايان خردمند مىرمند ]

و آن خرى كز عقل جو سنگى نداشت * خود نبودش عقل و عاقل را گذاشت

ره نداند نه كثير و نه قليل * ننگش آيد آمدن خلف دليل

مىرود اندر بيابان دراز * گاه لنگان آيس و گاهى به تاز

شمع نه تا پيشواى خود كند * نيم شمعى نه كه نورى كد كند

نيست عقلش تا دم زنده زند * نيم عقلى نه كه خود مرده كند

مرده‌ى آن عاقل آيد او تمام * تا بر آيد از نشيب خود به بام

عقل كامل نيست خود را مرده كن * در پناه عاقلى زنده سخن

زنده نى تا هم دم عيسى بود * مرده نى تا دمگه عيسى شود

جان كورش گام هر سو مىنهد * عاقبت نجهد ولى بر مىجهد

[ حكايت آبگير و صيادان ]

[ حكايت آبگير و صيادان ]

قصه‌ى آن آبگير و صيادان و آن سه ماهى يكى عاقل و يكى نيم عاقل و آن ديگر مغرور و ابله مغفل لاشى و عاقبت هر سه

قصه‌ى آن آبگير و صيادان و آن سه ماهى يكى عاقل و يكى نيم عاقل و آن ديگر مغرور و ابله مغفل لاشى و عاقبت هر سه

[ حكايت در بيان احوال غافلان ، نيمه عاقلان و عاقلان ]

[ حكايت در بيان احوال غافلان ، نيمه عاقلان و عاقلان ]

قصه‌ى آن آبگير است اى عنود * كه در او سه ماهى اشگرف بود

در كليله خوانده باشى ليك آن * قشر قصه باشد و اين مغز جان

چند صيادى سوى آن آبگير * بر گذشتند و بديدند آن ضمير

پس شتابيدند تا دام آورند * ماهيان واقف شدند و هوشمند

آن كه عاقل بود عزم راه كرد * عزم راه مشكل ناخواه كرد

[ با نابخردان مشورت مكن ]

[ با نابخردان مشورت مكن ]

گفت با اينها ندارم مشورت * كه يقين سستم كنند از مقدرت

مهر زاد و بود بر جانشان تند * كاهلى و جهلشان بر من زند

[ با زنده دلان مشورت كن ]

[ با زنده دلان مشورت كن ]

مشورت را زنده‌اى بايد نكو * كه ترا زنده كند و آن زنده كو