مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٦٧
[ عقل ايمانى ، حريم قلب را از حراميان نفسانى حفظ مىكند ]
عقل ديگر بخشش يزدان بود * چشمهى آن در ميان جان بود
چون ز سينه آب دانش جوش كرد * نه شود گنده نه ديرينه نه زرد
ور ره نبعش بود بسته چه غم * كاو همىجوشد ز خانه دمبهدم
عقل تحصيلى مثال جويها * كان رود در خانهاى از كويها
راه آبش بسته شد شد بىنوا * از درون خويشتن جو چشمه را
قصهى آن كه كسى با كسى مشورت مىكرد گفتش مشورت با ديگرى كن كه من عدوى توام
قصهى آن كه كسى با كسى مشورت مىكرد گفتش مشورت با ديگرى كن كه من عدوى توام
[ حكايت در ستايش خرد و خردمندان ]
[ حكايت در ستايش خرد و خردمندان ]
مشورت مىكرد شخصى با كسى * كز تردد وا رهد وز محبسى
گفت اى خوشنام غير من بجو * ماجراى مشورت با او بگو
من عدويم مر ترا با من مپيچ * نبود از راى عدو پيروز هيچ
رو كسى جو كه ترا او هست دوست * دوست بهر دوست لا شك خير جوست
من عدويم چاره نبود كز منى * كژ روم با تو نمايم دشمنى
حارسى از گرگ جستن شرط نيست * جستن از غير محل ناجستنى است
من ترا بىهيچ شكى دشمنم * من ترا كى ره نمايم ره زنم
هر كه باشد همنشين دوستان * هست در گلخن ميان بوستان
هر كه با دشمن نشيند در زمن * هست او در بوستان در گولخن
دوست را مازار از ما و منت * تا نگردد دوست خصم و دشمنت
خير كن با خلق بهر ايزدت * يا براى راحت جان خودت
تا هماره دوست بينى در نظر * در دلت نايد ز كين ناخوش صور
چون كه كردى دشمنى پرهيز كن * مشورت با يار مهر انگيز كن
گفت مىدانم ترا اى بو الحسن * كه تويى ديرينه دشمن دار من
ليك مرد عاقلى و معنوى * عقل تو نگذاردت كه كژ روى
طبع خواهد تا كشد از خصم كين * عقل بر نفس است بند آهنين
آيد و منعش كند واداردش * عقل چون شحنهست در نيك و بدش
[ عقل ايمانى ، حريم قلب را از حراميان نفسانى حفظ مىكند ]
[ عقل ايمانى ، حريم قلب را از حراميان نفسانى حفظ مىكند ]
عقل ايمانى چو شحنهى عادل است * پاسبان و حاكم شهر دل است
همچو گربه باشد او بيدار هوش * دزد در سوراخ ماند همچو موش
در هر آن جا كه بر آرد موش دست * نيست گربه يا كه نقش گربه است
گربهى چه شير شير افكن بود * عقل ايمانى كه اندر تن بود
غرهى او حاكم درندگان * نعرهى او مانع چرندگان
شهر پر دزد است و پر جامه كنى * خواه شحنه باش گو و خواه نى