مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٨

رسيدن خرگوش به شير و خشم شير بر وى

ليك چون در رنگ گم شد هوش تو * شد ز نور آن رنگها رو پوش تو

چون كه شب آن رنگها مستور بود * پس بديدى ديد رنگ از نور بود

نيست ديد رنگ بىنور برون * همچنين رنگ خيال اندرون

اين برون از آفتاب و از سها * و اندرون از عكس انوار على

نور نور چشم خود نور دل است * نور چشم از نور دلها حاصل است

باز نور نور دل نور خداست * كاو ز نور عقل و حس پاك و جداست

شب نبد نورى نديدى رنگها * پس به ضد نور پيدا شد ترا

ديدن نور است آن گه ديد رنگ * وين به ضد نور دانى بىدرنگ

[ شناخت هر چيز ، با ضد آن ميسّر است ]

[ شناخت هر چيز ، با ضد آن ميسّر است ]

رنج و غم را حق پى آن آفريد * تا بدين ضد خوش دلى آيد پديد

پس نهانيها به ضد پيدا شود * چون كه حق را نيست ضد پنهان بود

كه نظر بر نور بود آن گه به رنگ * ضد به ضد پيدا بود چون روم و زنگ

پس به ضد نور دانستى تو نور * ضد ضد را مىنمايد در صدور

[ خداوند ضدى ندارد كه بدان ، شناخته شود ]

[ خداوند ضدى ندارد كه بدان ، شناخته شود ]

نور حق را نيست ضدى در وجود * تا به ضد او را توان پيدا نمود

لاجرم أبصارنا لا تدركه * و هو يدرك بين تو از موسى و كه

[ تمثيل در بيان چگونگى ظهور عالم ظاهر از عالم باطن ]

[ تمثيل در بيان چگونگى ظهور عالم ظاهر از عالم باطن ]

صورت از معنى چو شير از بيشه دان * يا چو آواز و سخن ز انديشه دان

اين سخن و آواز از انديشه خاست * تو ندانى بحر انديشه كجاست

ليك چون موج سخن ديدى لطيف * بحر آن دانى كه باشد هم شريف

چون ز دانش موج انديشه بتاخت * از سخن و آواز او صورت بساخت

از سخن صورت بزاد و باز مرد * موج خود را باز اندر بحر برد

صورت از بىصورتى آمد برون * باز شد كه إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ

[ تبدّل امثال ]

[ تبدّل امثال ]

پس ترا هر لحظه مرگ و رجعتى است * مصطفى فرمود دنيا ساعتى است

فكر ما تيرى است از هو در هوا * در هوا كى پايد آيد تا خدا

هر نفس نو مىشود دنيا و ما * بىخبر از نو شدن اندر بقا

[ چند تمثيل براى ابيات پيشين ]

[ چند تمثيل براى ابيات پيشين ]

عمر همچون جوى نو نو مىرسد * مستمرى مىنمايد در جسد

آن ز تيرى مستمر شكل آمده ست * چون شرر كش تيز جنبانى به دست

شاخ آتش را بجنبانى به ساز * در نظر آتش نمايد بس دراز

اين درازى مدت از تيزى صنع * مىنمايد سرعت انگيزى صنع

طالب اين سر اگر علامه‌اى است * نك حسام الدين كه سامى نامه‌اى است

رسيدن خرگوش به شير و خشم شير بر وى

رسيدن خرگوش به شير و خشم شير بر وى

شير اندر آتش و در خشم و شور * ديد كان خرگوش مىآيد ز دور