مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٠

[ شيطان و شيطان صفتان نيز در جامعهء صلاح ظاهر مىشوند ، گول آنان را مخور ]

عقل تو دستور و مغلوب هواست * در وجودت ره زن راه خداست

ناصحى ربانيى پندت دهد * آن سخن را او به فن طرحى نهد

كاين نه بر جاى است هين از جا مشو * نيست چندان با خود آ شيدا مشو

واى آن شه كه وزيرش اين بود * جاى هر دو دوزخ پر كين بود

شاد آن شاهى كه او را دست‌گير * باشد اندر كار چون آصف وزير

شاه عادل چون قرين او شود * نام آن نُورٌ عَلى نُورٍ بود

چون سليمان شاه و چون آصف وزير * نور بر نور است و عنبر بر عبير

شاه فرعون و چو هامانش وزير * هر دو را نبود ز بد بختى گزير

پس بود ظلمات بعضى فوق بعض * نه خرد يار و نه دولت روز عرض

من نديدم جز شقاوت در لئام * گر تو ديده‌ستى رسان از من سلام

همچو جان باشد شه و صاحب چو عقل * عقل فاسد روح را آرد به نقل

آن فرشته‌ى عقل چون هاروت شد * سحر آموز دو صد طاغوت شد

عقل جزوى را وزير خود مگير * عقل كل را ساز اى سلطان وزير

مر هوا را تو وزير خود مساز * كه بر آيد جان پاكت از نماز

كاين هوا پر حرص و حالى بين بود * عقل را انديشه يوم دين بود

عقل را دو ديده در پايان كار * بهر آن گل مىكشد او رنج خار

كه نفرسايد نريزد در خزان * باد هر خرطوم اخشم دور از آن

نشستن ديو بر مقام سليمان عليه السلام و تشبه كردن او به كارهاى سليمان و فرق ظاهر ميان هر دو سليمان و ديو خويشتن را سليمان بن داود نام كردن

ور چه عقلت هست با عقل دگر * يار باش و مشورت كن اى پدر

با دو عقل از بس بلاها وارهى * پاى خود بر اوج گردونها نهى

ديو گر خود را سليمان نام كرد * ملك برد و مملكت را رام كرد

صورت كار سليمان ديده بود * صورت اندر سر ديوى مىنمود

خلق گفتند اين سليمان بىصفاست * از سليمان تا سليمان فرق‌هاست

او چو بيدارى است اين همچون وسن * همچنان كه آن حسن با اين حسن

ديو مىگفتى كه حق بر شكل من * صورتى كرده ست خوش بر اهرمن

ديو را حق صورت من داده است * تا نيندازد شما را او به شست

گر پديد آيد به دعوى زينهار * صورت او را مداريد اعتبار