مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥١٠

[ اندرز عملى كجا و اندرز لفظى كجا ؟ ! ]

نور آن صد خانه را تو يك شمر * كه نماند نور اين بىآن دگر

تا بود خورشيد تابان بر افق * هست در هر خانه نور او قنق

باز چون خورشيد جان آفل شود * نور جمله خانه‌ها زايل شود

اين مثال نور آمد مثل نى * مر ترا هادى عدو را ره زنى

بر مثال عنكبوت آن زشت خو * پرده‌هاى گنده را بر بافد او

از لعاب خويش پرده‌ى نور كرد * ديده‌ى ادراك خود را كور كرد

گردن اسب ار بگيرد بر خورد * ور بگيرد پاش بستاند لگد

كم نشين بر اسب توسن بىلگام * عقل و دين را پيشوا كن و السلام

اندر اين آهنگ منگر سست و پست * كاندر اين ره صبر و شق انفس است

چون سليمان كرد آغاز بنا * پاك چون كعبه همايون چون منى

در بنايش ديده مىشد كر و فر * نى فسرده چون بناهاى دگر

در بنا هر سنگ كز كه مىسكست * فاش سيروا بىهمىگفت از نخست

همچو از آب و گل آدم‌كده * نور ز آهك پاره‌ها تابان شده

سنگ بىحمال آينده شده * و آن در و ديوارها زنده شده

حق همىگويد كه ديوار بهشت * نيست چون ديوارها بىجان و زشت

چون در و ديوار تن با آگهى است * زنده باشد خانه چون شاهنشهى است

هم درخت و ميوه هم آب زلال * با بهشتى در حديث و در مقال

ز انكه جنت را نه ز آلت بسته‌اند * بلكه از اعمال و نيت بسته‌اند

اين بنا ز آب و گل مرده بده‌ست * و آن بنا از طاعت زنده شده‌ست

اين به اصل خويش ماند پر خلل * و آن به اصل خود كه علم است و عمل

هم سرير و قصر و هم تاج و ثياب * با بهشتى در سؤال و در جواب

فرش بىفراش پيچيده شود * خانه بىمكناس روبيده شود

خانه‌ى دل بين ز غم ژوليده شد * بىكناس از توبه‌اى روبيده شد

تخت او سيار بىحمال شد * حلقه و در مطرب و قوال شد

هست در دل زندگى دار الخلود * در زبانم چون نمىآيد چه سود

چون سليمان در شدى هر بامداد * مسجد اندر بهر ارشاد عباد

پند دادى گه به گفت و لحن و ساز * گه به فعل اعنى ركوعى يا نماز

پند فعلى خلق را جذاب‌تر * كه رسد در جان هر با گوش و كر

اندر آن وهم اميرى كم بود * در حشم تاثير آن محكم بود