مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٦

[ استنتاج از حكايت جهود و حضرت على ( ع ) ]

سخت رويى گر و را شد عيب پوش * در ستيز و سخت رويى رو بكوش

آن ابو جهل از پيمبر معجزى * خواست همچون كينه‌ور تركى غزى

ليك آن صديق حق معجز نخواست * گفت اين رو خود نگويد جز كه راست

كى رسد همچون تويى را كز منى * امتحان همچو من يارى كنى

گفتن آن جهود على را عليه السلام كه اگر اعتماد دارى بر حافظى حق از سر اين كوشك خود را در انداز و جواب گفتن امير المؤمنين او را

مرتضى را گفت روزى يك عنود * كاو ز تعظيم خدا آگه نبود

بر سر بامى و قصرى بس بلند * حفظ حق را واقفى اى هوشمند

گفت آرى او حفيظ است و غنى * هستى ما را ز طفلى و منى

گفت خود را اندر افكن هين ز بام * اعتمادى كن به حفظ حق تمام

تا يقين گردد مرا ايقان تو * و اعتقاد خوب با برهان تو

پس اميرش گفت خامش كن برو * تا نگردد جانت زين جرات گرو

كى رسد مر بنده را كه با خدا * آزمايش پيش آرد ز ابتلا

بنده را كى زهره باشد كز فضول * امتحان حق كند اى گيج گول

آن خدا را مىرسد كاو امتحان * پيش آرد هر دمى با بندگان

تا بما ما را نمايد آشكار * كه چه داريم از عقيده در سرار

هيچ آدم گفت حق را كه ترا * امتحان كردم در آن جرم و خطا

تا ببينم غايت حلمت شها * اه كه را باشد مجال اين كه را

عقل تو از بس كه آمد خيره‌سر * هست عذرت از گناه تو بتر

آن كه او افراشت سقف آسمان * تو چه دانى كردن او را امتحان

اى ندانسته تو شر و خير را * امتحان خود را كن آن گه غير را

امتحان خود چو كردى اى فلان * فارغ آيى ز امتحان ديگران

چون بدانستى كه شكر دانه‌اى * پس بدانى كاهل شكر خانه‌اى

پس بدان بىامتحانى كه إله * شكرى نفرستدت ناجايگاه

اين بدان بىامتحان از علم شاه * چون سرى نفرستدت در پايگاه

هيچ عاقل افكند در ثمين * در ميان مستراحى پر چمين

ز انكه گندم را حكيم آگهى * هيچ نفرستد به انبار كهى

شيخ را كه پيشوا و رهبر است * گر مريدى امتحان كرد او خر است

امتحانش گر كنى در راه دين * هم تو گردى ممتحن اى بىيقين