مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٢

انكار كردن نخجيران بر خرگوش در تاخير رفتن بر شير

سر شكسته نيست اين سر را مبند * يك دو روزك جهد كن باقى بخند

[ دنيا پرستى ، ميلى نافرجام است ]

[ دنيا پرستى ، ميلى نافرجام است ]

بد محالى جست كاو دنيا بجست * نيك حالى جست كاو عقبى بجست

مكرها در كسب دنيا بارد است * مكرها در ترك دنيا وارد است

[ تدبير حقيقى آن است كه انسان را از تنگناى زندگى پست حيوانى برهاند ]

[ تدبير حقيقى آن است كه انسان را از تنگناى زندگى پست حيوانى برهاند ]

مكر آن باشد كه زندان حفره كرد * آن كه حفره بست آن مكرى ست سرد

اين جهان زندان و ما زندانيان * حفره كن زندان و خود را وارهان

[ مفهوم دنيا در نظر عرفا ، غفلت دل است نه تلاش‌هاى اجتماعى و اقتصادى ]

[ مفهوم دنيا در نظر عرفا ، غفلت دل است نه تلاش‌هاى اجتماعى و اقتصادى ]

چيست دنيا از خدا غافل بدن * نى قماش و نقره و ميزان و زن

[ دارايى دنيوى ، ابزار كمال انسانى است نه نفس كمال ]

[ دارايى دنيوى ، ابزار كمال انسانى است نه نفس كمال ]

مال را كز بهر دين باشى حمول * نعم مال صالح خواندش رسول

[ تمثيل در اينكه دنيا پرستى به داشتن مال نيست بل به مال دوستى است ]

[ تمثيل در اينكه دنيا پرستى به داشتن مال نيست بل به مال دوستى است ]

آب در كشتى هلاك كشتى است * آب اندر زير كشتى پشتى است

چون كه مال و ملك را از دل براند * ز آن سليمان خويش جز مسكين نخواند

[ تمثيل در اينكه اگر دل از عشق خدا پر سازى ، دنيا در برابر همّت تو زبون شود ]

[ تمثيل در اينكه اگر دل از عشق خدا پر سازى ، دنيا در برابر همّت تو زبون شود ]

كوزه‌ى سر بسته اندر آب زفت * از دل پر باد فوق آب رفت

باد درويشى چو در باطن بود * بر سر آب جهان ساكن بود

گر چه جمله‌ى اين جهان ملك وى است * ملك در چشم دل او لا شى است

پس دهان دل ببند و مهر كن * پر كنش از باد كبر من لدن

[ در لزوم سعى و تلاش ]

[ در لزوم سعى و تلاش ]

جهد حق است و دوا حق است و درد * منكر اندر نفى جهدش جهد كرد

مقرر شدن ترجيح جهد بر توكل

مقرر شدن ترجيح جهد بر توكل

زين نمط بسيار برهان گفت شير * كز جواب آن جبريان گشتند سير

روبه و آهو و خرگوش و شغال * جبر را بگذاشتند و قيل و قال

عهدها كردند با شير ژيان * كاندر اين بيعت نيفتد در زيان

قسم هر روزش بيايد بىجگر * حاجتش نبود تقاضاى دگر

قرعه بر هر كه فتادى روز روز * سوى آن شير او دويدى همچو يوز

چون به خرگوش آمد اين ساغر به دور * بانگ زد خرگوش كاخر چند جور

انكار كردن نخجيران بر خرگوش در تاخير رفتن بر شير

انكار كردن نخجيران بر خرگوش در تاخير رفتن بر شير

قوم گفتندش كه چندين گاه ما * جان فدا كرديم در عهد و وفا

تو مجو بد نامى ما اى عنود * تا نرنجد شير رو رو زود زود