مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤١

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

نگريستن عزراييل بر مردى و گريختن آن مرد در سراى سليمان و تقرير ترجيح توكل بر جهد و قلت فايده‌ى جهد

نگريستن عزراييل بر مردى و گريختن آن مرد در سراى سليمان و تقرير ترجيح توكل بر جهد و قلت فايده‌ى جهد

[ حكايت در غلبهء تقدير حق بر تدبير بندگان ]

[ حكايت در غلبهء تقدير حق بر تدبير بندگان ]

زاد مردى چاشتگاهى در رسيد * در سرا عدل سليمان در دويد

رويش از غم زرد و هر دو لب كبود * پس سليمان گفت اى خواجه چه بود

گفت عزراييل در من اين چنين * يك نظر انداخت پر از خشم و كين

گفت هين اكنون چه مىخواهى بخواه * گفت فرما باد را اى جان پناه

تا مرا ز ينجا به هندستان برد * بو كه بنده كان طرف شد جان برد

[ نقد آزمندان ]

[ نقد آزمندان ]

نك ز درويشى گريزانند خلق * لقمه‌ى حرص و امل ز آنند خلق

ترس درويشى مثال آن هراس * حرص و كوشش را تو هندستان شناس

[ ادامهء حكايت نگريستن عزرائيل ]

[ ادامهء حكايت نگريستن عزرائيل ]

باد را فرمود تا او را شتاب * برد سوى قعر هندستان بر آب

روز ديگر وقت ديوان و لقا * پس سليمان گفت عزراييل را

كان مسلمان را بخشم از چه چنان * بنگريدى تا شد آواره ز خان

گفت من از خشم كى كردم نظر * از تعجب ديدمش در رهگذر

كه مرا فرمود حق كه امروز هان * جان او را تو به هندستان ستان

از عجب گفتم گر او را صد پر است * او به هندستان شدن دور اندر است

[ در اثبات تقدير و نفى سعىهاى بيهوده ]

[ در اثبات تقدير و نفى سعىهاى بيهوده ]

تو همه كار جهان را همچنين * كن قياس و چشم بگشا و ببين

از كه بگريزيم از خود اى محال * از كه برباييم از حق اى و بال

باز ترجيح‌نهادن شير جهد را بر توكل و فوايد جهد را بيان كردن

باز ترجيح‌نهادن شير جهد را بر توكل و فوايد جهد را بيان كردن

[ تقدير حضرت حق ، معارض سعى بنده نيست ]

[ تقدير حضرت حق ، معارض سعى بنده نيست ]

شير گفت آرى و ليكن هم ببين * جهدهاى انبيا و مومنين

حق تعالى جهدشان را راست كرد * آن چه ديدند از جفا و گرم و سرد

حيله‌هاشان جمله حال آمد لطيف * كل شيء من ظريف هو ظريف

دامهاشان مرغ گردونى گرفت * نقصهاشان جمله افزونى گرفت

جهد مىكن تا توانى اى كيا * در طريق انبيا و اوليا

با قضا پنجه زدن نبود جهاد * ز آن كه اين را هم قضا بر ما نهاد

كافرم من گر زيان كرده ست كس * در ره ايمان و طاعت يك نفس

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]

[ تمثيل براى ابيات پيشين ]