مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٠

[ چرا آزمندان با آن همه جوش و خروش به راحتى و آسايش نمىرسند ؟ ]

پاى دارى چون كنى خود را تو لنگ * دست دارى چون كنى پنهان تو چنگ

خواجه چون بيلى به دست بنده داد * بىزبان معلوم شد او را مراد

دست همچون بيل اشارتهاى اوست * آخر انديشى عبارتهاى اوست

چون اشارتهاش را بر جان نهى * در وفاى آن اشارت جان دهى

پس اشارتهاى اسرارت دهد * بار بر دارد ز تو كارت دهد

حاملى محمول گرداند ترا * قابلى مقبول گرداند ترا

قابل امر ويى قايل شوى * وصل جويى بعد از آن و اصل شوى

سعى شكر نعمتش قدرت بود * جبر تو انكار آن نعمت بود

شكر قدرت قدرتت افزون كند * جبر نعمت از كفت بيرون كند

جبر تو خفتن بود در ره مخسب * تا نبينى آن در و درگه مخسب

هان مخسب اى جبرى بىاعتبار * جز به زير آن درخت ميوه‌دار

تا كه شاخ افشان كند هر لحظه باد * بر سر خفته بريزد نقل و زاد

جبر و خفتن در ميان ره زنان * مرغ بىهنگام كى يابد امان

ور اشارتهاش را بينى زنى * مرد پندارى و چون بينى زنى

اين قدر عقلى كه دارى گم شود * سر كه عقل از وى بپرد دم شود

ز آن كه بىشكرى بود شوم و شنار * مىبرد بىشكر را در قعر نار

گر توكل مىكنى در كار كن * كشت كن پس تكيه بر جبار كن

جمله با وى بانگها برداشتند * كان حريصان كه سببها كاشتند

صد هزار اندر هزار از مرد و زن * پس چرا محروم ماندند از زمن

صد هزاران قرن ز آغاز جهان * همچو اژدرها گشاده صد دهان

مكرها كردند آن دانا گروه * كه ز بن بر كنده شد ز آن مكر كوه

كرد وصف مكرهاشان ذو الجلال * لتزول منه اقلال الجبال

جز كه آن قسمت كه رفت اندر ازل * روى ننمود از شكار و از عمل

جمله افتادند از تدبير و كار * ماند كار و حكم‌هاى كردگار

كسب جز نامى مدان اى نامدار * جهد جز وهمى مپندار اى عيار