مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٤

[ تدبير انسان ، مغلوب تقدير الهى است ]

رو نهاد آن عاشق خونابه‌ريز * دل طپان سوى بخارا گرم و تيز

ريگ آمون پيش او همچون حرير * آب جيحون پيش او چون آب گير

آن بيابان پيش او چون گلستان * مىفتاد از خنده او چون گل‌ستان

در سمرقند است قند اما لبش * از بخارا يافت و آن شد مذهبش

اى بخارا عقل افزا بوده‌اى * ليكن از من عقل و دين بربوده‌اى

بدر مىجويم از آنم چون هلال * صدر مىجويم در اين صف نعال

چون سواد آن بخارا را بديد * در سواد غم بياضى شد پديد

ساعتى افتاد بىهوش و دراز * عقل او پريد در بستان راز

بر سر و رويش گلابى مىزدند * از گلاب عشق او غافل بدند

او گلستانى نهانى ديده بود * غارت عشقش ز خود ببريده بود

تو فسرده در خور اين دم نه‌اى * با شكر مقرون نه‌اى گر چه نىاى

رخت عقلت با تو است و عاقلى * كز جُنُوداً لَمْ تَرَوْها غافلى

اندر آمد در بخارا شادمان * پيش معشوق خود و دار الامان

همچو آن مستى كه پرد بر اثير * مه كنارش گيرد و گويد كه گير

هر كه ديدش در بخارا گفت خيز * پيش از پيدا شدن منشين گريز

كه ترا مىجويد آن شه خشمگين * تا كشد از جان تو ده ساله كين

اللَّه الله در ميا در خون خويش * تكيه كم كن بر دم و افسون خويش

شحنه‌ى صدر جهان بودى و راد * معتمد بودى مهندس اوستاد

غدر كردى و ز جزا بگريختى * رسته بودى باز چون آويختى

از بلا بگريختى با صد حيل * ابلهى آوردت اينجا يا اجل

اى كه عقلت بر عطارد دق كند * عقل و عاقل را قضا احمق كند

نحس خرگوشى كه باشد شير جو * زيركى و عقل و چالاكيت كو

هست صد چندين فسون‌هاى قضا * گفت إِذا جاء القضاء ضاق الفضا

صدره و مخلص بود از چپ و راست * از قضا بسته شود كان اژدهاست