مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٤١

[ تشبيه تنگى دنيا به كفش تنگ ]

پس جز او جمله مقلد آمدند * در صفات مردم ديده‌ى بلند

گفت جفتش الفراق اى خوش خصال * گفت نه نه الوصال است الوصال

گفت جفت امشب غريبى مىروى * از تبار و خويش غايب مىشوى

گفت نه نه بلكه امشب جان من * مىرسد خود از غريبى در وطن

گفت رويت را كجا بينيم ما * گفت اندر حلقه‌ى خاص خدا

حلقه‌ى خاصش به تو پيوسته است * گر نظر بالا كنى نه سوى پست

اندر آن حلقه ز رب العالمين * نور مىتابد چو در حلقه نگين

گفت ويران گشت اين خانه دريغ * گفت اندر مه نگر منگر به ميغ

كرد ويران تا كند معمورتر * قوم انبه بود و خانه مختصر

من چو آدم بودم اول حبس كرب * پر شد اكنون نسل جانم شرق و غرب

من گدا بودم در اين خانه‌ى چو چاه * شاه گشتم قصر بايد بهر شاه

قصرها خود مر شهان را مانس است * مرده را خانه و مكان گورى بس است

انبيا را تنگ آمد اين جهان * چون شهان رفتند اندر لا مكان

مردگان را اين جهان بنمود فر * ظاهرش زفت و به معنى تنگ بر

گر نبودى تنگ اين افغان ز چيست * چون دو تا شد هر كه در وى بيش زيست

در زمان خواب چون آزاد شد * ز آن مكان بنگر كه جان چون شاد شد

ظالم از ظلم طبيعت باز رست * مرد زندانى ز فكر حبس جست

اين زمين و آسمان بس فراخ * سخت تنگ آمد به هنگام مناخ

چشم بند آمد فراخ و سخت تنگ * خنده‌ى او گريه فخرش جمله ننگ

همچو گرمابه كه تفسيده بود * تنگ آيى جانت پخسيده شود

گر چه گرمابه عريض است و طويل * ز آن تبش تنگ آيدت جان و كليل

تا برون نايى بنگشايد دلت * پس چه سود آمد فراخى منزلت