مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٨

[ تجسّم اعمال ]

هر كه يوسف ديد جان كردش فدى * هر كه گرگش ديد برگشت از هدى

مرگ هر يك اى پسر هم رنگ اوست * پيش دشمن دشمن و بر دوست دوست

پيش ترك آيينه را خوش رنگى است * پيش زنگى آينه هم زنگى است

آن كه مىترسى ز مرگ اندر فرار * آن ز خود ترسانى اى جان هوش دار

روى زشت تست نه رخسار مرگ * جان تو همچون درخت و مرگ برگ

از تو رسته ست ار نكوى است ار بد است * ناخوش و خوش هر ضميرت از خود است

گر به خارى خسته‌اى خود كشته‌اى * ور حرير و قز درى خود رشته‌اى

دان كه نبود فعل هم رنگ جزا * هيچ خدمت نيست هم رنگ عطا

مزد مزدوران نمىماند به كار * كان عرض وين جوهر است و پايدار

آن همه سختى و زور است و عرق * وين همه سيم است و زر است و طبق

گر ترا آيد ز جايى تهمتى * كرد مظلوميت دعا در محنتى

تو همىگويى كه من آزاده‌ام * بر كسى من تهمتى ننهاده‌ام

تو گناهى كرده‌اى شكل دگر * دانه كشتى دانه كى ماند به بر

او زنا كرد و جزا صد چوب بود * گويد او من كى زدم كس را به عود

نه جزاى آن زنا بود اين بلا * چوب كى ماند ز نارا در خلا

مار كى ماند عصا را اى كليم * درد كى ماند دوا را اى حكيم

تو به جاى آن عصا آب منى * چون بيفكندى شد آن شخص سنى

يار شد يا مار شد آن آب تو * ز آن عصا چون است اين اعجاب تو

هيچ ماند آب آن فرزند را * هيچ ماند نيشكر مر قند را

چون سجودى يا ركوعى مرد كشت * شد در آن عالم سجود او بهشت

چون كه پريد از دهانش حمد حق * مرغ جنت ساختش رب الفلق

حمد و تسبيحت نماند مرغ را * گر چه نطفه‌ى مرغ باد است و هوا

چون ز دستت رست ايثار و زكات * گشت اين دست آن طرف نخل و نبات

آب صبرت جوى آب خلد شد * جوى شير خلد مهر تست و ود

ذوق طاعت گشت جوى انگبين * مستى و شوق تو جوى خمر بين

اين سببها آن اثرها را نماند * كس نداند چونش جاى آن نشاند

اين سببها چون به فرمان تو بود * چار جو هم مر ترا فرمان نمود

هر طرف خواهى روانش مىكنى * آن صفت چون بد چنانش مىكنى

چون منى تو كه در فرمان تست * نسل آن در امر تو آيند چست

مىدود بر امر تو فرزند نو * كه منم جزوت كه كردىاش گرو

آن صفت در امر تو بود اين جهان * هم در امر تست آن جوها روان

آن درختان مر ترا فرمان برند * كان درختان از صفاتت با برند