مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٢

جواب خروس سگ را

اختيار آمد عبادت را نمك * ور نه مىگردد به ناخواه اين فلك

گردش او را نه اجر و نه عقاب * كه اختيار آمد هنر وقت حساب

جمله عالم خود مسبح آمدند * نيست آن تسبيح جبرى مزدمند

تيغ در دستش نه از عجزش بكن * تا كه غازى گردد او يا راه زن

ز انكه كَرَّمْنا شد آدم ز اختيار * نيم زنبور عسل شد نيم مار

مومنان كان عسل زنبوروار * كافران خود كان زهرى همچو مار

ز انكه مومن خورد بگزيده نبات * تا چو نحلى گشت ريق او حيات

باز كافر خورد شربت از صديد * هم ز قوتش زهر شد در وى پديد

اهل الهام خدا عين الحيات * اهل تسويل هوا سم الممات

در جهان اين مدح و شاباش و زهى * ز اختيار است و حفاظ آگهى

جمله رندان چون كه در زندان بوند * متقى و زاهد و حق خوان شوند

چون كه قدرت رفت كاسد شد عمل * هين كه تا سرمايه نستاند اجل

قدرتت سرمايه‌ى سود است هين * وقت قدرت را نگه دار و ببين

آدمى بر خنگ كَرَّمْنا سوار * در كف دركش عنان اختيار

باز موسى داد پند او را به مهر * كه مرادت زرد خواهد كرد چهر

ترك اين سودا بگو و ز حق بترس * ديو داده ستت براى مكر درس

گفت بارى نطق سگ كاو بر در است * نطق مرغ خانگى كه اهل پر است

گفت موسى هين تو دانى رو رسيد * نطق اين هر دو شود بر تو پديد

بامدادان از براى امتحان * ايستاد او منتظر بر آستان

خادمه سفره بيفشاند و فتاد * پاره‌اى نان بيات آثار زاد

در ربود آن را خروسى چون گرو * گفت سگ كردى تو بر ما ظلم رو

دانه‌ى گندم توانى خورد و من * عاجزم در دانه خوردن در وطن

گندم و جو را و باقى حبوب * مىتوانى خورد و من نه اى طروب

اين لب نانى كه قسم ماست نان * مىربايى اين قدر را از سگان

پس خروسش گفت تن زن غم مخور * كه خدا بدهد عوض ز اينت دگر