مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٣١

[ در اثبات اختيار براى انسان و نفى جبر ]

آن عقابش را عقابى دان كه او * در ربود آن موزه را ز آن نيك خو

تا رهاند پاش را از زخم مار * اى خنك عقلى كه باشد بىغبار

گفت لا تأسوا عَلى ما فاتَكُمْ * إن أتى السرحان و أردى شاتكم

كان بلا دفع بلاهاى بزرگ * و آن زيان منع زيانهاى سترگ

گفت موسى را يكى مرد جوان * كه بياموزم زبان جانوران

تا بود كز بانگ حيوانات و دد * عبرتى حاصل كنم در دين خود

چون زبانهاى بنى آدم همه * در پى آب است و نان و دمدمه

بلكه حيوانات را دردى دگر * باشد از تدبير هنگام گذر

گفت موسى رو گذر كن زين هوس * كاين خطر دارد بسى در پيش و پس

عبرت و بيدارى از يزدان طلب * نه از كتاب و از مقال و حرف و لب

گرم‌تر شد مرد ز آن منعش كه كرد * گرم‌تر گردد همى از منع مرد

گفت اى موسى چو نور تو بتافت * هر چه چيزى بود چيزى از تو يافت

مر مرا محروم كردن زين مراد * لايق لطفت نباشد اى جواد

اين زمان قايم مقام حق توى * ياس باشد گر مرا مانع شوى

گفت موسى يا رب اين مرد سليم * سخره كرده‌ستش مگر ديو رجيم

گر بياموزم زيان كارش بود * ور نياموزم دلش بد مىشود

گفت اى موسى بياموزش كه ما * رد نكرديم از كرم هرگز دعا

گفت يا رب او پشيمانى خورد * دست خايد جامه‌ها را بر درد

نيست قدرت هر كسى را سازوار * عجز بهتر مايه‌ى پرهيزكار

فقر از اين رو فخر آمد جاودان * كه به تقوى ماند دست نارسان

ز آن غنا و ز آن غنى مردود شد * كه ز قدرت صبرها بدرود شد

آدمى را عجز و فقر آمد امان * از بلاى نفس پر حرص و غمان

آن غم آمد ز آرزوهاى فضول * كه بدان خو كرده است آن صيد غول

آرزوى گل بود گل خواره را * گل شكر نگوارد آن بىچاره را

گفت يزدان تو بده بايست او * بر گشا در اختيار آن دست او