مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٦

[ حكمت تكبير در نماز ]

خود خيالش را كجا يابد حسود * در وثاق موش طوطى كى غنود

آن خيال او بود از احتيال * موى ابروى وى است آن نى هلال

مدح تو گويم برون از پنج و هفت * بر نويس اكنون دقوقى پيش رفت

در تحيات و سلام الصالحين * مدح جمله‌ى انبيا آمد عجين

مدحها شد جملگى آميخته * كوزه‌ها در يك لگن در ريخته

ز انكه خود ممدوح جز يك بيش نيست * كيشها زين روى جز يك كيش نيست

دان كه هر مدحى به نور حق رود * بر صور و اشخاص عاريت بود

مدحها جز مستحق را كى كنند * ليك بر پنداشت گمره مىشوند

همچو نورى تافته بر حايطى * حايط آن انوار را چون رابطى

لاجرم چون سايه سوى اصل راند * ضال مه گم كرد و ز استايش بماند

يا ز چاهى عكس ماهى وانمود * سر به چه در كرد و آن را مىستود

در حقيقت مادح ماه است او * گر چه جهل او به عكسش كرد رو

مدح او مه راست نى آن عكس را * كفر شد آن چون غلط شد ماجرا

كز شقاوت گشت گمره آن دلير * مه به بالا بود و او پنداشت زير

زين بتان خلقان پريشان مىشوند * شهوت رانده پشيمان مىشوند

ز انكه شهوت با خيالى رانده است * وز حقيقت دور تر وامانده است

با خيالى ميل تو چون پر بود * تا بدان پر بر حقيقت بر شود

چون براندى شهوتى پرت بريخت * لنگ گشتى و آن خيال از تو گريخت

پر نگه دار و چنين شهوت مران * تا پر ميلت برد سوى جنان

خلق پندارند عشرت مىكنند * بر خيالى پر خود بر مىكنند

وام دار شرح اين نكته شدم * مهلتم ده معسرم ز آن تن زدم

پيش در شد آن دقوقى در نماز * قوم همچون اطلس آمد او طراز

اقتدا كردند آن شاهان قطار * در پى آن مقتداى نامدار

چون كه با تكبيرها مقرون شدند * همچو قربان از جهان بيرون شدند