مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٥

[ ستايش از حسام الدين چلبى ]

در شريعت هست مكروه اى كيا * در امامت پيش كردن كور را

گر چه حافظ باشد و چست و فقيه * چشم روشن به و گر باشد سفيه

كور را پرهيز نبود از قذر * چشم باشد اصل پرهيز و حذر

او پليدى را نبيند در عبور * هيچ مومن را مبادا چشم كور

كور ظاهر در نجاسه‌ى ظاهر است * كور باطن در نجاسات سر است

اين نجاسه‌ى ظاهر از آبى رود * آن نجاسه‌ى باطن افزون مىشود

جز به آب چشم نتوان شستن آن * چون نجاسات بواطن شد عيان

چون نجس خوانده ست كافر را خدا * آن نجاست نيست بر ظاهر و را

ظاهر كافر ملوث نيست زين * آن نجاست هست در اخلاق و دين

اين نجاست بويش آيد بيست گام * و آن نجاست بويش از رى تا به شام

بلكه بويش آسمانها بر رود * بر دماغ حور و رضوان بر شود

اين چه مىگويم به قدر فهم تست * مردم اندر حسرت فهم درست

فهم آب است و وجود تن سبو * چون سبو بشكست ريزد آب از او

اين سبو را پنج سوراخ است ژرف * اندر او نه آب ماند خود نه برف

أمر غضوا غضه أبصاركم * هم شنيدى راست ننهادى تو سم

از دهانت نطق فهمت را برد * گوش چون ريگ است فهمت را خورد

همچنين سوراخهاى ديگرت * مىكشاند آب فهم مضمرت

گر ز دريا آب را بيرون كنى * بىعوض آن بحر را هامون كنى

بىگه است ار نه بگويم حال را * مدخل اعواض را و ابدال را

كان عوضها و بدلها بحر را * از كجا آيد ز بعد خرجها

صد هزاران جانور زو مىخورند * ابرها هم از برونش مىبرند

باز دريا آن عوضها مىكشد * از كجا ، دانند اصحاب رشد

قصه‌ها آغاز كرديم از شتاب * ماند بىمخلص درون اين كتاب

اى ضياء الحق حسام الدين راد * كه فلك و اركان چو تو شاهى نزاد

تو به نادر آمدى در جان و دل * اى دل و جان از قدوم تو خجل

چند كردم مدح قوم ما مضى * قصد من ز آنها تو بودى ز اقتضا

خانه‌ى خود را شناسد خود دعا * تو به نام هر كه خواهى كن ثنا

بهر كتمان مديح از نامحل * حق نهاده ست اين حكايات و مثل

گر چه آن مدح از تو هم آمد خجل * ليك بپذيرد خدا جهد المقل

حق پذيرد كسره اى دارد معاف * كز دو ديده‌ى كور دو قطره كفاف

مرغ و ماهى داند آن ابهام را * كه ستودم مجمل اين خوش نام را

تا بر او آه حسودان كم وزد * تا خيالش را به دندان كم گزد