مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٤

[ تمثيلى فقهى در بيان رجحان بصيرت باطنى بر بينايى ظاهرى ]

گفتم ار سوى حقايق بشكفند * چون ز اسم حرف رسمى واقفند

گفت اگر اسمى شود غيب از ولى * آن ز استغراق دان نز جاهلى

بعد از آن گفتند ما را آرزوست * اقتدا كردن به تو اى پاك دوست

گفتم آرى ليك يك ساعت كه من * مشكلاتى دارم از دور زمن

تا شود آن حل به صحبتهاى پاك * كه به صحبت رويد انگورى ز خاك

دانه‌ى پر مغز با خاك دژم * خلوتى و صحبتى كرد از كرم

خويشتن در خاك كلى محو كرد * تا نماندش رنگ و بو و سرخ و زرد

از پس آن محو قبض او نماند * پر گشاد و بسط شد مركب براند

پيش اصل خويش چون بىخويش شد * رفت صورت جلوه‌ى معنيش شد

سر چنين كردند هين فرمان تراست * تف دل از سر چنين كردن بخاست

ساعتى با آن گروه مجتبى * چون مراقب گشتم و از خود جدا

هم در آن ساعت ز ساعت رست جان * ز انكه ساعت پير گرداند جوان

جمله تلوينها ز ساعت خاسته ست * رست از تلوين كه از ساعت برست

چون ز ساعت ساعتى بيرون شوى * چون نماند محرم بىچون شوى

ساعت از بىساعتى آگاه نيست * ز آن كس آن سو جز تحير راه نيست

هر نفر را بر طويله‌ى خاص او * بسته‌اند اندر جهان جستجو

منتصب بر هر طويله رايضى * جز به دستورى نيايد رافضى

از هوس گر از طويله بگسلد * در طويله‌ى ديگران سر در كند

در زمان آخورچيان چست خوش * گوشه‌ى افسار او گيرند و كش

حافظان را گر نبينى اى عيار * اختيارت را ببين بىاختيار

اختيارى مىكنى و دست و پا * بر گشاده ستت چرا حبسى چرا

روى در انكار حافظ برده‌اى * نام تهديدات نفسش كرده‌اى

اين سخن پايان ندارد تيز دو * هين نماز آمد دقوقى پيش رو

اين يگانه هين دوگانه برگزار * تا مزين گردد از تو روزگار

اى امام چشم روشن در صلا * چشم روشن بايد اندر پيشوا