مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٨

[ تفاوت مثل و مثال ]

اين چنين آمد ز اصل آن خوى او * نه رياضت نه به جست و جوى او

آن گهان خندد كه او بيند رضا * همچو حلواى شكر او را قضا

بنده‌اى كش خوى و خلقت اين بود * نه جهان بر امر و فرمانش رود ؟

پس چرا لابه كند او يا دعا * كه بگردان اى خداوند اين قضا

مرگ او و مرگ فرزندان او * بهر حق پيشش چو حلوا در گلو

نزع فرزندان بر آن با وفا * چون قطايف پيش شيخ بىنوا

پس چرا گويد دعا الا مگر * در دعا بيند رضاى دادگر

آن شفاعت و آن دعا نه از رحم خود * مىكند آن بنده‌ى صاحب رشد

رحم خود را او همان دم سوخته است * كه چراغ عشق حق افروخته ست

دوزخ اوصاف او عشق است و او * سوخت مر اوصاف خود را مو به مو

هر طروقى اين فروقى كى شناخت * جز دقوقى تا در اين دولت بتاخت

آن دقوقى داشت خوش ديباجه‌اى * عاشق و صاحب كرامت خواجه‌اى

بر زمين مىشد چو مه بر آسمان * شب روان را گشته زو روشن روان

در مقامى مسكنى كم ساختى * كم دو روز اندر دهى انداختى

گفت در يك خانه گر باشم دو روز * عشق آن مسكن كند در من فروز

غرة المسكن أحاذره أنا * انقلي يا نفس سافر للغنا

لا أعود خلق قلبي بالمكان * كي يكون خالصا في الامتحان

روز اندر سير بد شب در نماز * چشم اندر شاه باز او همچو باز

منقطع از خلق نه از بد خويى * منفرد از مرد و زن نى از دويى

مشفقى بر خلق و نافع همچو آب * خوش شفيعى و دعايش مستجاب

نيك و بد را مهربان و مستقر * بهتر از مادر شهىتر از پدر

گفت پيغمبر شما را اى مهان * چون پدر هستم شفيق و مهربان

ز آن سبب كه جمله اجزاى منيد * جزو را از كل چرا بر مىكنيد

جزو از كل قطع شد بىكار شد * عضو از تن قطع شد مردار شد

تا نپيوندد به كل بار دگر * مرده باشد نبودش از جان خبر

ور بجنبد نيست آن را خود سند * عضو نو ببريده هم جنبش كند

جزو ازين كل گر برد يك سو رود * اين نه آن كل است كاو ناقص شود

قطع و وصل او نيايد در مقال * چيز ناقص گفته شد بهر مثال