مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٧

[ از آنجا كه همهء امور به ارادهء الهى صورت گيرد ، اگر بنده‌اى به خواست خدا راضى باشد گويى كه جهان به ارادهء او مىگردد ]

گفت بهلول آن يكى درويش را * چونى اى درويش واقف كن مرا

گفت چون باشد كسى كه جاودان * بر مراد او رود كار جهان

سيل و جوها بر مراد او روند * اختران ز آن سان كه خواهد آن شوند

زندگى و مرگ ، سرهنگان او * بر مراد او روانه كو به كو

هر كجا خواهد فرستد تعزيت * هر كجا خواهد ببخشد تهنيت

سالكان راه هم بر كام او * ماندگان از راه هم در دام او

هيچ دندانى نخندد در جهان * بىرضا و امر آن فرمان‌روان

گفت اى شه راست گفتى همچنين * در فر و سيماى تو پيداست اين

اين و صد چندينى اى صادق و ليك * شرح كن اين را بيان كن نيك نيك

آن چنان كه فاضل و مرد فضول * چون به گوش او رسد آرد قبول

آن چنانش شرح كن اندر كلام * كه از آن بهره بيابد عقل عام

ناطق كامل چو خوان باشى بود * خوانش پر هر گونه‌ى آشى بود

كه نماند هيچ مهمان بىنوا * هر كسى يابد غذاى خود جدا

همچو قرآن كه به معنى هفت توست * خاص را و عام را مطعم در اوست

گفت اين بارى يقين شد پيش عام * كه جهان در امر يزدان است رام

هيچ برگى در نيفتد از درخت * بىقضا و حكم آن سلطان بخت

از دهان لقمه نشد سوى گلو * تا نگويد لقمه را حق كه ادخلوا

ميل و رغبت كان زمام آدمى است * جنبش آن رام امر آن غنى است

در زمينها و آسمانها ذره‌اى * پر نجنباند نگردد پره‌اى

[ از آنجا كه همهء امور به ارادهء الهى صورت گيرد ، اگر بنده‌اى به خواست خدا راضى باشد گويى كه جهان به ارادهء او مىگردد ]

جز به فرمان قديم نافذش * شرح نتوان كرد و جلدى نيست خوش

كه شمرد برگ درختان را تمام * بىنهايت كى شود در نطق رام

اين قدر بشنو كه چون كلى كار * مىنگردد جز به امر كردگار

چون قضاى حق رضاى بنده شد * حكم او را بنده‌اى خواهنده شد

نى تكلف نه پى مزد و ثواب * بلكه طبع او چنين شد مستطاب

زندگى خود نخواهد بهر خود * نى پى ذوق حيات مستلذ

هر كجا امر قدم را مسلكى است * زندگى و مردگى پيشش يكى است

بهر يزدان مىزيد نى بهر گنج * بهر يزدان مىمرد نه از خوف و رنج

هست ايمانش براى خواست او * نه براى جنت و اشجار و جو

ترك كفرش هم براى حق بود * نه ز بيم آن كه در آتش رود