مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٢

در وهم افگندن كودكان استاد را

چون نمىآيد و را رنجوريى * كه بگيرد چند روز او دوريى

تا رهيم از حبس و تنگى و ز كار * هست او چون سنگ خارا برقرار

آن يكى زيركتر اين تدبير كرد * كه بگويد اوستا چونى تو زرد

خير باشد رنگ تو بر جاى نيست * اين اثر يا از هوا يا از تبى است

اندكى اندر خيال افتد از اين * تو برادر هم مدد كن اين چنين

چون در آيى از در مكتب بگو * خير باشد اوستا احوال تو

آن خيالش اندكى افزون شود * كز خيالى عاقلى مجنون شود

آن سوم و آن چارم و پنجم چنين * در پى ما غم نمايند و حنين

تا چو سى كودك تواتر اين خبر * متفق گويند يابد مستقر

هر يكى گفتش كه شاباش اى ذكى * باد بختت بر عنايت متكى

متفق گشتند در عهد وثيق * كه نگرداند سخن را يك رفيق

بعد از آن سوگند داد او جمله را * تا كه غمازى نگويد ماجرا

راى آن كودك بچربيد از همه * عقل او در پيش مىرفت از رمه

آن تفاوت هست در عقل بشر * كه ميان شاهدان اندر صور

زين قبل فرمود احمد در مقال * در زبان پنهان بود حسن رجال

اختلاف عقلها در اصل بود * بر وفاق سنيان بايد شنود

بر خلاف قول اهل اعتزال * كه عقول از اصل دارند اعتدال

تجربه و تعليم بيش و كم كند * تا يكى را از يكى اعلم كند

باطل است اين ز انكه راى كودكى * كه ندارد تجربه در مسلكى

بردميد انديشه‌اى ز آن طفل خرد * پير با صد تجربه بويى نبرد

خود فزون آن به كه آن از فطرت است * تا ز افزونى كه جهد و فكرت است

تو بگو داده‌ى خدا بهتر بود * يا كه لنگى راهوارانه رود

روز گشت و آمدند آن كودكان * بر همين فكرت ز خانه تا دكان