مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٦١

[ حكايت در اينكه خيالات و تلقينات ، وجود آدمى را به تصرّف خود در مىآورد ]

اين همىگويد كه آن ضالست و گم * بىخبر از حال او وز امر قُمْ

و آن همىگويد كه اين را چه خبر * جنگشان افكند يزدان از قدر

گوهر هر يك هويدا مىكند * جنس از ناجنس پيدا مىكند

قهر را از لطف داند هر كسى * خواه دانا خواه نادان يا خسى

ليك لطفى قهر در پنهان شده * يا كه قهرى در دل لطف آمده

كم كسى داند مگر ربانيى * كش بود در دل محك جانيى

باقيان زين دو گمانى مىبرند * سوى لانه‌ى خود به يك پر مىپرند

علم را دو پر گمان را يك پر است * ناقص آمد ظن به پرواز ابتر است

مرغ يك پر زود افتد سر نگون * باز بر پرد دو گامى يا فزون

افت و خيزان مىرود مرغ گمان * با يكى پر بر اميد آشيان

چون ز ظن وارست علمش رو نمود * شد دو پر آن مرغ يك پر پر گشود

بعد از آن يمشى سويا مستقيم * نى على وجهه مكبا او سقيم

با دو پر بر مىپرد چون جبرئيل * بىگمان و بىمگر بىقال و قيل

گر همه‌ى عالم بگويندش توى * بر ره يزدان و دين مستوى

او نگردد گرم‌تر از گفتشان * جان طاق او نگردد جفتشان

ور همه گويند او را گمرهى * كوه پندارى و تو برگ كهى

او نيفتد در گمان از طعنشان * او نگردد دردمند از ظعنشان

بلكه گر دريا و كوه آيد به گفت * گويدش با گمرهى گشتى تو جفت

هيچ يك ذره نيفتد در خيال * يا به طعن طاعنان رنجور حال

كودكان مكتبى از اوستاد * رنج ديدند از ملال و اجتهاد

مشورت كردند در تعويق كار * تا معلم در فتد در اضطرار