مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٨

[ نقد رياكاران عارف نما كه خود را مست خدا نشان مىدهند ]

گرگ به روى خود مسلط چون شرر * گرگ جويان و ز گرگ او بىخبر

هر پشه هر كيك چون گرگى شده * اندر آن ويرانه‌شان زخمى زده

فرصت آن پشه راندن هم نبود * از نهيب حمله‌ى گرگ عنود

تا نبايد گرگ آسيبى زند * روستايى ريش خواجه بر كند

اين چنين دندان كنان تا نيم شب * جانشان از ناف مىآمد به لب

ناگهان تمثال گرگ هشته‌اى * سر بر آورد از فراز پشته‌اى

تير را بگشاد آن خواجه ز شست * زد بر آن حيوان كه تا افتاد پست

اندر افتادن ز حيوان باد جست * روستايى هاى كرد و كوفت دست

ناجوانمردا كه خر كره‌ى من است * گفت نى اين گرگ چون آهرمن است

اندر او اشكال گرگى ظاهر است * شكل او از گرگى او مخبر است

گفت نى بادى كه جست از فرج وى * مىشناسم همچنانك آبى ز مى

كشته‌اى خر كره‌ام را در رياض * كه مبادت بسط هرگز ز انقباض

گفت نيكوتر تفحص كن شب است * شخصها در شب ز ناظر محجب است

شب غلط بنمايد و مبدل بسى * ديد صايب شب ندارد هر كسى

هم شب و هم ابر و هم باران ژرف * اين سه تاريكى غلط آرد شگرف

گفت آن بر من چو روز روشن است * مىشناسم باد خر كره‌ى من است

در ميان بيست باد آن باد را * مىشناسم چون مسافر زاد را

خواجه بر جست و بيامد ناشكفت * روستايى را گريبانش گرفت

كابله طرار شيد آورده‌اى * بنگ و افيون هر دو با هم خورده‌اى

در سه تاريكى شناسى باد خر * چون ندانى مر مرا اى خيره‌سر

آن كه داند نيم شب گوساله را * چون نداند همره ده ساله را

خويشتن را واله و عارف كنى * خاك در چشم مروت مىزنى

كه مرا از خويش هم آگاه نيست * در دلم گنجاى جز اللَّه نيست

آن چه دى خوردم از آنم ياد نيست * اين دل از غير تحير شاد نيست

عاقل و مجنون حقم ياد آر * در چنين بىخويشيم معذور دار

آن كه مردارى خورد يعنى نبيذ * شرع او را سوى معذوران كشيد

مست و بنگى را طلاق و بيع نيست * همچو طفل است او معاف و معتفى است

مستيى كايد ز بوى شاه فرد * صد خم مى در سر و مغز آن نكرد

پس بر او تكليف چون باشد روا * اسب ساقط گشت و شد بىدست و پا

بار كه نهد در جهان خر كره را * درس كه دهد پارسى بو مره را

بار بر گيرند چون آمد عرج * گفت حق لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ *

سوى خود اعمى شدم از حق بصير * پس معافم از قليل و از كثير