مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٣١٤

[ با بينايى و احتياط حركت كن ]

او به هر سالى همىگفتى كه كى * عزم خواهى كرد كامد ماه دى

او بهانه ساختى كامسالمان * از فلان خطه بيامد ميهمان

سال ديگر گر توانم وارهيد * از مهمات آن طرف خواهم دويد

گفت هستند آن عيالم منتظر * بهر فرزندان تو اى اهل بر

باز هر سالى چو لكلك آمدى * تا مقيم قبه‌ى شهرى شدى

خواجه هر سالى ز زر و مال خويش * خرج او كردى گشادى بال خويش

آخرين كرت سه ماه آن پهلوان * خوان نهادش بامدادان و شبان

از خجالت باز گفت او خواجه را * چند وعده چند بفريبى مرا

گفت خواجه جسم و جانم وصل جوست * ليك هر تحويل اندر حكم هوست

آدمى چون كشتى است و بادبان * تا كى آرد باد را آن باد ران

باز سوگندان بدادش كاى كريم * گير فرزندان بيا بنگر نعيم

دست او بگرفت سه كرت به عهد * كالله الله زو بيا بنماى جهد

بعد ده سال و به هر سالى چنين * لابه‌ها و وعده‌هاى شكرين

كودكان خواجه گفتند اى پدر * ماه و ابر و سايه هم دارد سفر

حقها بر وى تو ثابت كرده‌اى * رنجها در كار او بس برده‌اى

او همىخواهد كه بعضى حق آن * واگزارد چون شوى تو ميهمان

بس وصيت كرد ما را او نهان * كه كشيدش سوى ده لابه‌كنان

گفت حق است اين ولى اى سيبويه * اتق من شر من أحسنت اليه

دوستى تخم دم آخر بود * ترسم از وحشت كه آن فاسد شود

صحبتى باشد چو شمشير قطوع * همچو دى در بوستان و در زروع

صحبتى باشد چو فصل نو بهار * زو عمارتها و دخل بىشمار

حزم آن باشد كه ظن بد برى * تا گريزى و شوى از بد برى

حزم سوء الظن گفته است آن رسول * هر قدم را دام مىدان اى فضول

روى صحرا هست هموار و فراخ * هر قدم دامى است كم ران اوستاخ

آن بز كوهى دود كه دام كو * چون بتازد دامش افتد در گلو

آن كه مىگفتى كه كو اينك ببين * دشت مىديدى نمىديدى كمين

بىكمين و دام و صياد اى عيار * دنبه كى باشد ميان كشت‌زار

آن كه گستاخ آمدند اندر زمين * استخوان و كله‌هاشان را ببين

چون به گورستان روى اى مرتضى * استخوانشان را بپرس از ما مضى

تا به ظاهر بينى آن مستان كور * چون فرو رفتند در چاه غرور

چشم اگر دارى تو كورانه ميا * ور ندارى چشم دست آور عصا

آن عصاى حزم و استدلال را * چون ندارى ديد مىكن پيشوا