مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٢

[ قبول دعوت كاملان ، نيازمند درون آگاه است ]

بر تو زندان بر من آن زندان چو باغ * عين مشغولى مرا گشته فراغ

پاى تو در گل مرا گل گشته گل * مر ترا ماتم مرا سور و دهل

در زمينم با تو ساكن در محل * مىدوم بر چرخ هفتم چون زحل

همنشينت من نيم سايه‌ى من است * برتر از انديشه‌ها پايه‌ى من است

ز انكه من ز انديشه‌ها بگذشته‌ام * خارج انديشه پويان گشته‌ام

حاكم انديشه‌ام محكوم نى * ز انكه بنا حاكم آمد بر بنا

جمله خلقان سخره‌ى انديشه‌اند * ز آن سبب خسته دل و غم پيشه‌اند

قاصدا خود را به انديشه دهم * چون بخواهم از ميانشان بر جهم

من چو مرغ اوجم انديشه مگس * كى بود بر من مگس را دست‌رس

قاصدا زير آيم از اوج بلند * تا شكسته پايگان بر من تنند

چون ملالم گيرد از سفلى صفات * بر پرم همچون طيور الصافات

پر من رسته ست هم از ذات خويش * بر نچسبانم دو پر من با سريش

جعفر طيار را پر جاريه ست * جعفر عيار را پر عاريه ست

نزد آن كه لم يذق دعوى است اين * نزد سكان افق معنى است اين

لاف و دعوى باشد اين پيش غراب * ديگ تى و پر يكى پيش ذباب

چون كه در تو مىشود لقمه گهر * تن مزن چندان كه بتوانى بخور

شيخ روزى بهر دفع سوء ظن * در لگن قى كرد پر در شد لگن

گوهر معقول را محسوس كرد * پير بينا بهر كم عقلى مرد

چون كه در معده شود پاكت پليد * قفل نه بر حلق و پنهان كن كليد

هر كه در وى لقمه شد نور جلال * هر چه خواهد تا خورد او را حلال

گر تو هستى آشناى جان من * نيست دعوى گفت معنى لان من

گر بگويم نيم شب پيش توام * هين مترس از شب كه من خويش توام

اين دو دعوى پيش تو معنى بود * چون شناسى بانگ خويشاوند خود

پيشى و خويشى دو دعوى بود ليك * هر دو معنى بود پيش فهم نيك

قرب آوازش گواهى مىدهد * كاين دم از نزديك يارى مىجهد

لذت آواز خويشاوند نيز * شد گوا بر صدق آن خويش عزيز

باز بىالهام احمق كاو ز جهل * مىنداند بانگ بيگانه ز اهل

پيش او دعوى بود گفتار او * جهل او شد مايه‌ى انكار او