مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٤

[ آدمى ، غفلت و پستى خود را توجيه مىكند ]

ز آن سبب آدم بود مسجودشان * جان او افزون‌تر است از بودشان

ور نه بهتر را سجود دون‌ترى * امر كردن هيچ نبود در خورى

كى پسندد عدل و لطف كردگار * كه گلى سجده كند در پيش خار

جان چو افزون شد گذشت از انتها * شد مطيعش جان جمله‌ى چيزها

مرغ و ماهى و پرى و آدمى * ز انكه او بيش است و ايشان در كمى

ماهيان سوزنگر دلقش شوند * سوزنان را رشته‌ها تابع بوند

چون نفاذ امر شيخ آن مير ديد * ز آمد ماهى شدش و جدى پديد

گفت اه ماهى ز پيران آگه است * شه تنى را كاو لعين درگه است

ماهيان از پير آگه ما بعيد * ما شقى زين دولت و ايشان سعيد

سجده كرد و رفت گريان و خراب * گشت ديوانه ز عشق فتح باب

پس تو اى ناشسته رو در چيستى * در نزاع و در حسد با كيستى

با دم شيرى تو بازى مىكنى * بر ملايك ترك تازى مىكنى

بد چه مىگويى تو خير محض را * هين ترفع كم شمر آن خفض را

بد چه باشد مس محتاج مهان * شيخ كه بود كيمياى بىكران

مس اگر از كيميا قابل نبد * كيميا از مس هرگز مس نشد

بد چه باشد سركشى آتش عمل * شيخ كه بود عين درياى ازل

دايم آتش را بترسانند از آب * آب كى ترسيد هرگز ز التهاب

در رخ مه عيب بينى مىكنى * در بهشتى خارچينى مىكنى

گر بهشت اندر روى تو خار جو * هيچ خار آن جا نيابى غير تو

مىبپوشى آفتابى در گلى * رخنه مىجويى ز بدر كاملى

آفتابى كه بتابد در جهان * بهر خفاشى كجا گردد نهان

عيبها از رد پيران عيب شد * غيبها از رشك ايشان غيب شد

بارى از دورى ز خدمت يار باش * در ندامت چابك و بر كار باش

تا از آن راهت نسيمى مىرسد * آب رحمت را چه بندى از حسد

گر چه دورى دور مىجنبان تو دم * حيث ما كنتم فولوا وجهكم

چون خرى در گل فتد از گام تيز * دم‌به‌دم جنبد براى عزم خيز

جاى را هموار نكند بهر باش * داند او كه نيست آن جاى معاش

حس تو از حس خر كمتر بده ست * كه دل تو زين وحلها بر نجست