مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٩

[ ضميرخوانى اوليا ]

كيمياى مس عالم با تو است * عقل و دانش را گهر تو بر تو است

گفت و الله نيست يا وجه العرب * در همه ملكم وجوه قوت شب

پا برهنه تن برهنه مىدوم * هر كه نانى مىدهد آن جا روم

مر مرا زين حكمت و فضل و هنر * نيست حاصل جز خيال و درد سر

پس عرب گفتش كه شو دور از برم * تا نبارد شومى تو بر سرم

دور بر آن حكمت شومت ز من * نطق تو شرم است بر اهل زمن

يا تو آن سو رو من اين سو مىدوم * ور ترا ره پيش من واپس روم

يك جوالم گندم و ديگر ز ريگ * به بود زين حيله‌هاى مرده‌ريگ

احمقىام بس مبارك احمقى است * كه دلم با برگ و جانم متقى است

گر تو خواهى كت شقاوت كم شود * جهد كن تا از تو حكمت كم شود

حكمتى كز طبع زايد وز خيال * حكمتى بىفيض نور ذو الجلال

حكمت دنيا فزايد ظن و شك * حكمت دينى برد فوق فلك

زوبعان زيرك آخر زمان * بر فزوده خويش بر پيشينيان

حيله آموزان جگرها سوخته * فعل‌ها و مكرها آموخته

صبر و ايثار و سخاى نفس و جود * باد داده كان بود اكسير سود

فكر آن باشد كه بگشايد رهى * راه آن باشد كه پيش آيد شهى

شاه آن باشد كه از خود شه بود * نه به مخزنها و لشكر شه شود

تا بماند شاهى او سرمدى * همچو عز ملك دين احمدى

هم ز ابراهيم ادهم آمده ست * كاو ز راهى بر لب دريا نشست

دلق خود مىدوخت آن سلطان جان * يك اميرى آمد آن جا ناگهان

آن امير از بندگان شيخ بود * شيخ را بشناخت سجده كرد زود

خيره شد در شيخ و اندر دلق او * شكل ديگر گشته خلق و خلق او

كاو رها كرد آن چنان ملك شگرف * بر گزيد آن فقر بس باريك حرف

ترك كرد او ملك هفت اقليم را * مىزند بر دلق سوزن چون گدا

شخ واقف گشت از انديشه‌اش * شيخ چون شير است و دلها بيشه‌اش