مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٨

[ نقد عالمان بىحقيقت ]

تير اندازى به حكم او را بديد * پس ز خوف او كمان را در كشيد

تا زند تيرى سوارش بانگ زد * من ضعيفم گر چه زفت استم جسد

هان و هان منگر تو در زفتى من * كه كمم در وقت جنگ از پير زن

گفت رو كه نيك گفتى ور نه نيش * بر تو مىانداختم از ترس خويش

بس كسان را كالت پيكار كشت * بىرجوليت چنان تيغى به مشت

گر بپوشى تو سلاح رستمان * رفت جانت چون نباشى مرد آن

جان سپر كن تيغ بگذار اى پسر * هر كه بىسر بود از اين شه برد سر

آن سلاحت حيله و مكر تو است * هم ز تو زاييد و هم جان تو خست

چون نكردى هيچ سودى زين حيل * ترك حيلت كن كه پيش آيد دول

چون كه يك لحظه نخوردى بر ز فن * ترك فن گو مىطلب رب المنن

چون مبارك نيست بر تو اين علوم * خويشتن گولى كن و بگذر ز شوم

چون ملايك گو كه لا عِلْمَ لَنا * يا الهى غير ما عَلَّمْتَنا

يك عرابى بار كرده اشترى * دو جوال زفت از دانه پرى

او نشسته بر سر هر دو جوال * يك حديث انداز كرد او را سؤال

از وطن پرسيد و آوردش به گفت * و اندر آن پرسش بسى درها بسفت

بعد از آن گفتش كه اين هر دو جوال * چيست آگنده بگو مصدوق حال

گفت اندر يك جوالم گندم است * در دگر ريگى نه قوت مردم است

گفت تو چون بار كردى اين رمال * گفت تا تنها نماند آن جوال

گفت نيم گندم آن تنگ را * در دگر ريز از پى فرهنگ را

تا سبك گردد جوال و هم شتر * گفت شاباش اى حكيم اهل و حر

اين چنين فكر دقيق و راى خوب * تو چنين عريان پياده در لغوب

رحمتش آمد بر حكيم و عزم كرد * كش بر اشتر بر نشاند نيك مرد

باز گفتش اى حكيم خوش سخن * شمه‌اى از حال خود هم شرح كن

اين چنين عقل و كفايت كه تراست * تو وزيرى يا شهى بر گوى راست

گفت اين هر دو نيم از عامه‌ام * بنگر اندر حال و اندر جامه‌ام

گفت اشتر چند دارى چند گاو * گفت نه اين و نه آن ما را مكاو

گفت رختت چيست بارى در دكان * گفت ما را كو دكان و كو مكان

گفت پس از نقد پرسم نقد چند * كه تويى تنها رو و محبوب پند