مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٥

[ حقيقت نوعيه ]

اى ز غم مرده كه دست از نان تهى است * چون غفور است و رحيم اين ترس چيست

گفت پيرى مر طبيبى را كه من * در زحيرم از دماغ خويشتن

گفت از پيرى است آن ضعف دماغ * گفت بر چشمم ز ظلمت هست داغ

گفت از پيرى است اى شيخ قديم * گفت پشتم درد مىآيد عظيم

گفت از پيرى است اى شيخ نزار * گفت هر چه مىخورم نبود گوار

گفت ضعف معده هم از پيرى است * گفت وقت دم مرا دم گيرى است

گفت آرى انقطاع دم بود * چون رسد پيرى دو صد علت شود

گفت اى احمق بر اين بر دوختى * از طبيبى تو همين آموختى

اى مدمغ عقلت اين دانش نداد * كه خدا هر رنج را درمان نهاد

تو خر احمق ز اندك مايگى * بر زمين ماندى ز كوته‌پايگى

پس طبيبش گفت اى عمر تو شصت * اين غضب وين خشم هم از پيرى است

چون همه اوصاف و اجزا شد نحيف * خويشتن‌دارى و صبرت شد ضعيف

بر نتابد دو سخن زو هى كند * تاب يك جرعه ندارد قى كند

جز مگر پيرى كه از حق است مست * در درون او حيات طيبه است

از برون پير است و در باطن صبى * خود چه چيز است آن ولى و آن نبى

گر نه پيدايند پيش نيك و بد * چيست با ايشان خسان را اين حسد

ور نمىدانندشان علم اليقين * چيست اين بغض و حيل سازى و كين

ور نمىدانند بعث و رستخيز * چون زنندى خويش بر شمشير تيز

بر تو مىخندد مبين او را چنان * صد قيامت در درون استش نهان

دوزخ و جنت همه اجزاى اوست * هر چه انديشى تو او بالاى اوست

هر چه انديشى پذيراى فناست * آن كه در انديشه نايد آن خداست

بر در اين خانه گستاخى ز چيست * گر همىدانند كاندر خانه كيست

ابلهان تعظيم مسجد مىكنند * در جفاى اهل دل جد مىكنند

آن مجاز است اين حقيقت اى خران * نيست مسجد جز درون سروران

مسجدى كان اندرون اولياست * سجده‌گاه جمله است آن جا خداست

تا دل مرد خدا نامد به درد * هيچ قومى را خدا رسوا نكرد

قصد جنگ انبيا مىداشتند * جسم ديدند آدمى پنداشتند