مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٠

[ شخص مستعد ، هرگاه تحت تعليم و تربيت اهل كمال قرار گيرد ، به حقيقت رسد ]

پس زمين تيره را دانى كه چند * ديدن و تمييز بايد در پسند

تا بپالاييم صافان را ز درد * چند بايد عقل ما را رنج برد

امتحانهاى زمستان و خزان * تاب تابستان بهار همچو جان

بادها و ابرها و برقها * تا پديد آرد عوارض فرق‌ها

تا برون آرد زمين خاك رنگ * هر چه اندر جيب دارد لعل و سنگ

هر چه دزديده ست اين خاك دژم * از خزانه‌ى حق و درياى كرم

شحنه‌ى تقدير گويد راست گو * آن چه بردى شرح واده مو به مو

دزد يعنى خاك گويد هيچ هيچ * شحنه او را در كشد در پيچ پيچ

شحنه گاهش لطف گويد چون شكر * گه بر آويزد كند هر چه بتر

تا ميان قهر و لطف آن خفيه‌ها * ظاهر آيد ز آتش خوف و رجا

آن بهاران لطف شحنه‌ى كبرياست * و آن خزان تخويف و تهديد خداست

و آن زمستان چار ميخ معنوى * تا تو اى دزد خفى ظاهر شوى

پس مجاهد را زمانى بسط دل * يك زمانى قبض و درد و غش و غل

ز انكه اين آب و گلى كابدان ماست * منكر و دزد و ضياى جان ماست

حق تعالى گرم و سرد و رنج و درد * بر تن ما مىنهد اى شير مرد

خوف و جوع و نقص اموال و بدن * جمله بهر نقد جان ظاهر شدن

اين وعيد و وعده‌ها انگيخته ست * بهر اين نيك و بدى كاميخته ست

چون كه حق و باطلى آميختند * نقد و قلب اندر حرمدان ريختند

پس محك مىبايدش بگزيده‌اى * در حقايق امتحانها ديده‌اى

تا شود فاروق اين تزويرها * تا بود دستور اين تدبيرها

شير ده اى مادر موسى و را * و اندر آب افكن مينديش از بلا

هر كه در روز أَ لَسْتُ آن شير خورد * همچو موسى شير را تمييز كرد

گر تو بر تمييز طفلت مولعى * اين زمان يا ام موسى ارضعى

تا ببيند طعم شير مادرش * تا فرو نايد بدايه‌ى بد سرش

اشترى گم كرده‌اى اى معتمد * هر كسى ز اشتر نشانت مىدهد

تو نمىدانى كه آن اشتر كجاست * ليك دانى كاين نشانيها خطاست

و انكه اشتر گم نكرد او از مرى * همچو آن گم كرده جويد اشترى

كه بلى من هم شتر گم كرده‌ام * هر كه يابد اجرتش آورده‌ام