مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٢

[ حيله‌گرى شيطان ]

قاضيى بنشاندند او مىگريست * گفت نايب قاضيا گريه ز چيست

اين نه وقت گريه و فرياد تست * وقت شادى و مبارك باد تست

گفت اه چون حكم راند بىدلى * در ميان آن دو عالم جاهلى

آن دو خصم از واقعه‌ى خود واقفند * قاضى مسكين چه داند ز آن دو بند

جاهل است و غافل است از حالشان * چون رود در خونشان و مالشان

گفت خصمان عالمند و علتى * جاهلى تو ليك شمع ملتى

ز انكه تو علت ندارى در ميان * آن فراغت هست نور ديده‌گان

و آن دو عالم را غرضشان كور كرد * علمشان را علت اندر گور كرد

جهل را بىعلتى عالم كند * علم را علت كژ و ظالم كند

تا تو رشوت نستدى بيننده‌اى * چون طمع كردى ضرير و بنده‌اى

از هوا من خوى را واكرده‌ام * لقمه‌هاى شهوتى كم خورده‌ام

چاشنى گير دلم شد با فروغ * راست را داند حقيقت از دروغ

تو چرا بيدار كردى مر مرا * دشمن بيداريى تو اى دغا

همچو خشخاشى همه خواب آورى * همچو خمرى عقل و دانش را برى

چار ميخت كرده‌ام هين راست گو * راست را دانم تو حيلتها مجو

من ز هر كس آن طمع دارم كه او * صاحب آن باشد اندر طبع و خو

من ز سركه مىنجويم شكرى * مر مخنث را نگيرم لشكرى

همچو گبران من نجويم از بتى * كاو بود حق يا خود از حق آيتى

من ز سرگين مىنجويم بوى مشك * من در آب جو نجويم خشت خشك

من ز شيطان اين نجويم كاوست غير * كه مرا بيدار گرداند به خير