مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٩

[ دفاعيهء شيطان بر اين پايه مبتنى است كه من ، آزمايش كننده هستم نه گمراه كننده ]

امتحان شير و كلبم كرد حق * امتحان نقد و قلبم كرد حق

قلب را من كى سيه رو كرده‌ام * صيرفىام قيمت او كرده‌ام

نيكوان را ره نمايى مىكنم * شاخه‌هاى خشك را بر مىكنم

اين علفها مىنهم از بهر چيست * تا پديد آيد كه حيوان جنس كيست

گرگ از آهو چو زايد كودكى * هست در گرگيش و آهويى شكى

تو گياه و استخوان پيشش بريز * تا كدامين سو كند او گام تيز

گر به سوى استخوان آيد سگ است * ور گيا خواهد يقين آهو رگ است

قهر و لطفى جفت شد با همدگر * زاد از اين هر دو جهانى خير و شر

تو گياه و استخوان را عرضه كن * قوت نفس و قوت جان را عرضه كن

گر غذاى نفس جويد ابتر است * ور غذاى روح خواهد سرور است

گر كند او خدمت تن هست خر * ور رود در بحر جان يابد گهر

گر چه اين دو مختلف خير و شراند * ليك اين هر دو به يك كار اندراند

انبيا طاعات عرضه مىكنند * دشمنان شهوات عرضه مىكنند

نيك را چون بد كنم ؟ يزدان نىام * داعيم من خالق ايشان نىام

خوب را من زشت سازم رب نه‌ام * زشت را و خوب را آيينه‌ام

سوخت هندو آينه از درد را * كاين سيه رو مىنمايد مرد را

او مرا غماز كرد و راست گو * تا بگويم زشت كو و خوب كو

من گواهم بر گوا زندان كجاست * اهل زندان نيستم ايزد گواست

هر كجا بينم نهال ميوه‌دار * تربيتها مىكنم من دايه‌وار

هر كجا بينم درخت تلخ و خشك * مىبرم تا وارهد از پشك مشك

خشك گويد باغبان را كاى فتى * مر مرا چه مىبرى سر بىخطا

باغبان گويد خمش اى زشت خو * بس نباشد خشكى تو جرم تو

خشك گويد راستم من كژ نىام * تو چرا بىجرم مىبرى پيم

باغبان گويد اگر مسعودىاى * كاشكى كژ بودىاى تر بودىاى

جاذب آب حياتى گشته‌اى * اندر آب زندگى آغشتىاى

تخم تو بد بوده است و اصل تو * با درخت خوش نبوده وصل تو

شاخ تلخ ار با خوشى وصلت كند * آن خوشى اندر نهادش بر زند