مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٥

[ مشرب ملامتى ]

تا به پاى خويش باشند آمده * آن فليوان جانب آتش‌كده

كاه برگى مىنمايد تا تو زود * پف كنى كاو را برانى از وجود

هين كه آن كه كوهها بر كنده است * زو جهان گريان و او در خنده است

مىنمايد تا به كعب اين آب جو * صد چو عاج ابن عنق شد غرق او

مىنمايد موج خونش تل مشك * مىنمايد قعر دريا خاك خشك

خشك ديد آن بحر را فرعون كور * تا در او راند از سر مردى و زور

چون در آيد در تگ دريا بود * ديده‌ى فرعون كى بينا بود

ديده بينا از لقاى حق شود * حق كجا هم راز هر احمق شود

قند بيند خود شود زهر قتول * راه بيند خود بود آن بانگ غول

اى فلك در فتنه‌ى آخر زمان * تيز مىگردى بده آخر زمان

خنجر تيزى تو اندر قصد ما * نيش زهر آلوده‌اى در فصد ما

اى فلك از رحم حق آموز رحم * بر دل موران مزن چون مار زخم

حق آن كه چرخه‌ى چرخ ترا * كرد گردان بر فراز اين سرا

كه دگرگون گردى و رحمت كنى * پيش از آن كه بيخ ما را بر كنى

حق آن كه دايگى كردى نخست * تا نهال ما ز آب و خاك رست

حق آن شه كه ترا صاف آفريد * كرد چندان مشعله در تو پديد

آن چنان معمور و باقى داشتت * تا كه دهرى از ازل پنداشتت

شكر دانستيم آغاز ترا * انبيا گفتند آن راز ترا

آدمى داند كه خانه حادث است * عنكبوتى نه كه در وى عابث است

پشه كى داند كه اين باغ از كى است * كاو بهاران زاد و مرگش در دى است

كرم كاندر چوب زايد سست حال * كى بداند چوب را وقت نهال

ور بداند كرم از ماهيتش * عقل باشد كرم باشد صورتش

عقل خود را مىنمايد رنگها * چون پرى دور است از آن فرسنگ‌ها

از ملك بالاست چه جاى پرى * تو مگس پرى به پستى مىپرى

گر چه عقلت سوى بالا مىپرد * مرغ تقليدت به پستى مىچرد

علم تقليدى و بال جان ماست * عاريه ست و ما نشسته كان ماست

زين خرد جاهل همى بايد شدن * دست در ديوانگى بايد زدن

هر چه بينى سود خود ز آن مىگريز * زهر نوش و آب حيوان را بريز

هر كه بستاند ترا دشنام ده * سود و سرمايه به مفلس وام ده

ايمنى بگذار و جاى خوف باش * بگذر از ناموس و رسوا باش و فاش