مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٦

[ حكايت در اينكه تجانس ، كشش متقابل ايجاد مىكند ]

چون كه اعمى طالب حق آمده ست * بهر فقر او را نشايد سينه خست

تو حريصى بر رشاد مهتران * تا بياموزند عام از سروران

احمدا ديدى كه قومى از ملوك * مستمع گشتند گشتى خوش كه بوك

اين رئيسان يار دين گردند خوش * بر عرب اينها سرند و بر حبش

بگذرد اين صيت از بصره و تبوك * ز انكه الناس على دين الملوك

زين سبب تو از ضرير مهتدى * رو بگردانيدى و تنگ آمدى

كه در اين فرصت كم افتد اين مناخ * تو ز يارانى و وقت تو فراخ

مزدحم مىگرديم در وقت تنگ * اين نصيحت مىكنم نه از خشم و جنگ

احمدا نزد خدا اين يك ضرير * بهتر از صد قيصر است و صد وزير

ياد الناس معادن هين بيار * معدنى باشد فزون از صد هزار

معدن لعل و عقيق مكتنس * بهتر است از صد هزاران كان مس

احمدا اينجا ندارد مال سود * سينه بايد پر ز عشق و درد و دود

اعمى روشن دل آمد در مبند * پند او را ده كه حق اوست پند

گر دو سه ابله ترا منكر شدند * تلخ كى گردى چو هستى كان قند

گر دو سه ابله ترا تهمت نهند * حق براى تو گواهى مىدهد

گفت از اقرار عالم فارغم * آن كه حق باشد گواه او را چه غم

گر خفاشى را ز خورشيدى خورى است * آن دليل آمد كه آن خورشيد نيست

نفرت خفاشكان باشد دليل * كه منم خورشيد تابان جليل

گر گلابى را جعل راغب شود * آن دليل ناگلابى مىكند

گر شود قلبى خريدار محك * در محكىاش در آيد نقص و شك

دزد شب خواهد نه روز اين را بدان * شب نىام روزم كه تابم در جهان

فارقم فاروقم و غلبيروار * تا كه كاه از من نمىيابد گذار

آرد را پيدا كنم من از سبوس * تا نمايم كاين نقوش است آن نفوس

من چو ميزان خدايم در جهان * وانمايم هر سبك را از گران

گاو را داند خدا گوساله‌اى * خر خريدارى و در خور كاله‌اى

من نه گاوم تا كه گوساله‌م خرد * من نه خارم كاشترى از من چرد

او گمان دارد كه با من جور كرد * بلكه از آيينه‌ى من روفت گرد

گفت جالينوس با اصحاب خود * مر مرا تا آن فلان دارو دهد

پس به دو گفت آن يكى اى ذو فنون * اين دوا خواهند از بهر جنون

دور از عقل تو اين ديگر مگو * گفت در من كرد يك ديوانه رو