مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٥

[ اسرار حقيقت را به اهلش بگو و اشاره به شأن نزول « عبس و تولّى » ]

گرد از دريا بر آوردم عيان * تا رهيديت از شر فرعونيان

ز آسمان چل سال كاسه و خوان رسيد * وز دعايم جويى از سنگى دويد

اين و صد چندين و چندين گرم و سرد * از تو اى سرد آن توهم كم نكرد

بانگ زد گوساله‌اى از جادويى * سجده كردى كه خداى من تويى

آن توهمهات را سيلاب برد * زيركى باردت را خواب برد

چون نبودى بد گمان در حق او * چون نهادى سر چنان اى زشت رو

چون خيالت نامد از تزوير او * وز فساد سحر احمق‌گير او

سامريى خود كه باشد اى سگان * كه خدايى بر تراشد در جهان

چون در اين تزوير او يكدل شدى * وز همه اشكالها عاطل شدى

گاو مىشايد خدايى را به لاف * در رسولىام تو چون كردى خلاف

پيش گاوى سجده كردى از خرى * گشت عقلت صيد سحر سامرى

چشم دزديدى ز نور ذو الجلال * اينت جهل وافر و عين ضلال

شه بر آن عقل و گزينش كه تراست * چون تو كان جهل را كشتن سزاست

گاو زرين بانگ كرد آخر چه گفت * كاحمقان را اين همه رغبت شگفت

ز آن عجبتر ديده‌ايد از من بسى * ليك حق را كى پذيرد هر خسى

باطلان را چه ربايد باطلى * عاطلان را چه خوش آيد عاطلى

ز انكه هر جنسى ربايد جنس خود * گاو سوى شير نر كى رو نهد

گرگ بر يوسف كجا عشق آورد * جز مگر از مكر تا او را خورد

چون ز گرگى وارهد محرم شود * چون سگ كهف از بنى آدم شود

چون ابو بكر از محمد برد بو * گفت هذا ليس وجه كاذب

چون نبد بو جهل از اصحاب درد * ديد صد شق قمر باور نكرد

دردمندى كش ز بام افتاد طشت * زو نهان كرديم حق پنهان نگشت

و انكه او جاهل بد از دردش بعيد * چند بنمودند و او آن را نديد

آينه‌ى دل صاف بايد تا در او * واشناسى صورت زشت از نكو

آن مسلمان ترك ابله كرد و تفت * زير لب لاحول‌گويان باز رفت

گفت چون از جد و پندم وز جدال * در دل او بيش مىزايد خيال

پس ره پند و نصيحت بسته شد * امر أَعْرِضْ عَنْهُمْ * پيوسته شد

چون دوايت مىفزايد درد پس * قصه با طالب بگو بر خوان عَبَسَ