مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٠

[ تندى و عتاب نيكدلان ، حيات بخش است ]

اى روان پاك بستوده ترا * چند گفتم ژاژ و بىهوده ترا

اى خداوند و شهنشاه و امير * من نگفتم جهل من گفت آن مگير

شمه‌اى زين حال اگر دانستمى * گفتن بىهوده كى تانستمى

بس ثنايت گفتمى اى خوش خصال * گر مرا يك رمز مىگفتى ز حال

ليك خامش كرده مىآشوفتى * خامشانه بر سرم مىكوفتى

شد سرم كاليوه عقل از سر بجست * خاصه اين سر را كه مغزش كمتر است

عفو كن اى خوب روى خوب كار * آن چه گفتم از جنون اندر گذار

گفت اگر من گفتمى رمزى از آن * زهره‌ى تو آب گشتى آن زمان

گر ترا من گفتمى اوصاف مار * ترس از جانت بر آوردى دمار

مصطفى فرمود اگر گويم به راست * شرح آن دشمن كه در جان شماست

زهره‌هاى پر دلان هم بر درد * نه رود ره نه غم كارى خورد

نه دلش را تاب ماند در نياز * نه تنش را قوت روزه و نماز

همچو موشى پيش گربه لا شود * همچو بره پيش گرگ از جا رود

اندر او نه حيله ماند نه روش * پس كنم ناگفته تان من پرورش

همچو بو بكر ربابى تن زنم * دست چون داود در آهن زنم

تا محال از دست من حالى شود * مرغ پر بركنده را بالى شود

چون يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ بود * دست ما را دست خود فرمود احد

پس مرا دست دراز آمد يقين * بر گذشته ز آسمان هفتمين

دست من بنمود بر گردون هنر * مقريا بر خوان كه انْشَقَّ الْقَمَرُ

اين صفت هم بهر ضعف عقلهاست * با ضعيفان شرح قدرت كى رواست

خود بدانى چون بر آرى سر ز خواب * ختم شد و الله أعلم بالصواب

مر ترا نه قوت خوردن بدى * نه ره و پرواى قى كردن بدى

مىشنيدم فحش و خر مىراندم * رب يسر زير لب مىخواندم

از سبب گفتن مرا دستور نه * ترك تو گفتن مرا مقدور نه

هر زمان مىگفتم از درد درون * اهد قومي إنهم لا يعلمون

سجده‌ها مىكرد آن رسته ز رنج * كاى سعادت اى مرا اقبال و گنج

از خدا يا بى جزاها اى شريف * قوت شكرت ندارد اين ضعيف

شكر حق گويد ترا اى پيشوا * آن لب و چانه ندارم و آن نوا

دشمنى عاقلان زين‌سان بود * زهر ايشان ابتهاج جان بود

دوستى ابله بود رنج و ضلال * اين حكايت بشنو از بهر مثال