مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢١٤

[ وارونه كارى روزگار به زبان تمثيل ]

چون رسيدند آن نفر نزديك او * بانگ بر زد هى كيانيد اتقوا

با ادب گفتند ما از دوستان * بهر پرسش آمديم اينجا به جان

چونى اى درياى عقل ذو فنون * اين چه بهتان است بر عقلت جنون

دود گلخن كى رسد در آفتاب * چون شود عنقا شكسته از غراب

وامگير از ما بيان كن اين سخن * ما محبانيم با ما اين مكن

مر محبان را نشايد دور كرد * يا به رو پوش و دغل مغرور كرد

راز را اندر ميان آور شها * رو مكن در ابر پنهانى مها

ما محب و صادق و دل خسته‌ايم * در دو عالم دل به تو در بسته‌ايم

فحش آغازيد و دشنام از گزاف * گفت او ديوانگانه زى و قاف

بر جهيد و سنگ پران كرد و چوب * جملگى بگريختند از بيم كوب

قهقهه خنديد و جنبانيد سر * گفت باد ريش اين ياران نگر

دوستان بين ، كو نشان دوستان * دوستان را رنج باشد همچو جان

كى كران گيرد ز رنج دوست دوست * رنج مغز و دوستى آن را چو پوست

نه نشان دوستى شد سر خوشى * در بلا و آفت و محنت كشى

دوست همچون زر بلا چون آتش است * زر خالص در دل آتش خوش است

نه كه لقمان را كه بنده‌ى پاك بود * روز و شب در بندگى چالاك بود

خواجه‌اش مىداشتى در كار پيش * بهترش ديدى ز فرزندان خويش

ز انكه لقمان گر چه بنده زاد بود * خواجه بود و از هوا آزاد بود

گفت شاهى شيخ را اندر سخن * چيزى از بخشش ز من درخواست كن

گفت اى شه شرم نايد مر ترا * كه چنين گويى مرا زين برتر آ

من دو بنده دارم و ايشان حقير * و آن دو بر تو حاكمانند و امير

گفت شه آن دو چه‌اند اين زلت است * گفت آن يك خشم و ديگر شهوت است

شاه آن دان كاو ز شاهى فارغ است * بىمه و خورشيد نورش بازغ است

مخزن آن دارد كه مخزن ذات اوست * هستى او دارد كه با هستى عدوست

خواجه‌ى لقمان به ظاهر خواجه‌وش * در حقيقت بنده ، لقمان خواجه‌اش