مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٦

[ دو راه حل براى اصلاح اخلاق ناپسند ]

خاك شوره گردد و ريزان و سست * هرگز از شوره نبات خوش نرست

آب زور و آب شهوت منقطع * او ز خويش و ديگران نامنتفع

ابروان چون پالدم زير آمده * چشم را نم آمده تارى شده

از تشنج رو چو پشت سوسمار * رفته نطق و طعم و دندانها ز كار

روز بىگه لاشه لنگ و ره دراز * كارگه ويران عمل رفته ز ساز

بيخهاى خوى بد محكم شده * قوت بر كندن آن كم شده

همچو آن شخص درشت خوش سخن * در ميان ره نشاند او خار بن

ره گذريانش ملامت‌گر شدند * بس بگفتندش بكن اين را نكند

هر دمى آن خار بن افزون شدى * پاى خلق از زخم آن پر خون شدى

جامه‌هاى خلق بدريدى ز خار * پاى درويشان بخستى زار زار

چون به جد حاكم به دو گفت اين بكن * گفت آرى بر كنم روزيش من

مدتى فردا و فردا وعده داد * شد درخت خار او محكم نهاد

گفت روزى حاكمش اى وعده كژ * پيش آ در كار ما واپس مغز

گفت الايام يا عم بيننا * گفت عجل لا تماطل ديننا

تو كه مىگويى كه فردا اين بدان * كه به هر روزى كه مىآيد زمان

آن درخت بد جوان‌تر مىشود * وين كننده پير و مضطر مىشود

خار بن در قوت و برخاستن * خار كن در پيرى و در كاستن

خار بن هر روز و هر دم سبز و تر * خار كن هر روز زار و خشكتر

او جوانتر مىشود تو پيرتر * زود باش و روزگار خود مبر

خار بن دان هر يكى خوى بدت * بارها در پاى خار آخر زدت

بارها از خوى خود خسته شدى * حس ندارى سخت بىحس آمدى

گر ز خسته گشتن ديگر كسان * كه ز خلق زشت تو هست آن رسان

غافلى بارى ز زخم خود نه‌اى * تو عذاب خويش و هر بيگانه‌اى

يا تبر برگير و مردانه بزن * تو علىوار اين در خيبر بكن

يا به گلبن وصل كن اين خار را * وصل كن با نار نور يار را

تا كه نور او كشد نار تو را * وصل او گلشن كند خار تو را