مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٣

[ تمثيلى در غربت عارفان در ميان اهل دنيا ]

نفى خورشيد ازل بايست او * كى بر آيد اين مراد او بگو

باز آن باشد كه باز آيد به شاه * باز كور است آن كه شد گم كرده راه

راه را گم كرد و در ويران فتاد * باز در ويران بر جغدان فتاد

او همه نور است از نور رضا * ليك كورش كرد سرهنگ قضا

خاك در چشمش زد و از راه برد * در ميان جغد و ويرانش سپرد

بر سرى جغدانش بر سر مىزنند * پر و بال نازنينش مىكنند

ولوله افتاد در جغدان كه ها * باز آمد تا بگيرد جاى ما

چون سگان كوى پر خشم و مهيب * اندر افتادند در دلق غريب

باز گويد من چه در خوردم به جغد * صد چنين ويران فدا كردم به جغد

من نخواهم بود اينجا مىروم * سوى شاهنشاه راجع مىشوم

خويشتن مكشيد اى جغدان كه من * نه مقيمم مىروم سوى وطن

اين خراب آباد در چشم شماست * ور نه ما را ساعد شه باز جاست

جغد گفتا باز حيلت مىكند * تا ز خان و مان شما را بر كند

خانه‌هاى ما بگيرد او به مكر * بر كند ما را به سالوسى ز وكر

مىنمايد سيرى اين حيلت پرست * و الله از جمله‌ى حريصان بدتر است

او خورد از حرص طين را همچو دبس * دنبه مسپاريد اى ياران به خرس

لاف از شه مىزند وز دست شاه * تا برد او ما سليمان را ز راه

خود چه جنس شاه باشد مرغكى * مشنوش گر عقل دارى اندكى

جنس شاه است او و يا جنس وزير * هيچ باشد لايق لوزينه سير

آن چه مىگويد ز مكر و فعل و فن * هست سلطان با حشم جوياى من

اينت ماليخولياى ناپذير * اينت لاف خام و دام گول گير

هر كه اين باور كند از ابلهى است * مرغك لاغر چه در خورد شهى است

كمترين جغد ار زند بر مغز او * مر و را يارىگرى از شاه كو

گفت باز ار يك پر من بشكند * بيخ جغدستان شهنشه بر كند

جغد چه بود خود اگر بازى مرا * دل برنجاند كند با من جفا

شه كند توده به هر شيب و فراز * صد هزاران خرمن از سرهاى باز

پاسبان من عنايات وى است * هر كجا كه من روم شه در پى است

در دل سلطان خيال من مقيم * بىخيال من دل سلطان سقيم

چون بپراند مرا شه در روش * مىپرم بر اوج دل چون پرتوش

همچو ماه و آفتابى مىپرم * پرده‌هاى آسمانها مىدرم