مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠١

[ ظهور از قوّه به فعل در اثر همنشينى ]

گر ندارد اين سؤالت فايده * چه شنويم اين را عبث بىعايده

ور سؤالت را بسى فاييده‌هاست * پس جهان بىفايده آخر چراست

ور جهان از يك جهت بىفايده ست * از جهتهاى دگر پر عايده ست

فايده‌ى تو گر مرا فاييده نيست * مر ترا چون فايده ست از وى مه ايست

حسن يوسف عالمى را فايده * گر چه بر اخوان عبث بد زايده

لحن داودى چنان محبوب بود * ليك بر محروم بانگ چوب بود

آب نيل از آب حيوان بد فزون * ليك بر محروم و منكر بود خون

هست بر مومن شهيدى زندگى * بر منافق مردن است و ژندگى

چيست در عالم بگو يك نعمتى * كه نه محرومند از وى امتى

گاو و خر را فايده چه در شكر * هست هر جان را يكى قوتى دگر

ليك گر آن قوت بر وى عارضى است * پس نصيحت كردن او را رايضى است

چون كسى كاو از مرض گل داشت دوست * گر چه پندارد كه آن خود قوت اوست

قوت اصلى را فرامش كرده است * روى در قوت مرض آورده است

نوش را بگذاشته سم خورده است * قوت علت همچو چوبش كرده است

قوت اصلى بشر نور خداست * قوت حيوانى مر او را ناسزاست

ليك از علت در اين افتاد دل * كه خورد او روز و شب زين آب و گل

روى زرد و پاى سست و دل سبك * كو غذاى و السما ذاتِ الْحُبُكِ

آن غذاى خاصگان دولت است * خوردن آن بىگلو و آلت است

شد غذاى آفتاب از نور عرش * مر حسود و ديو را از دود فرش

در شهيدان يُرْزَقُونَ فرمود حق * آن غذا را نه دهان بد نه طبق

دل ز هر يارى غذايى مىخورد * دل ز هر علمى صفايى مىبرد

صورت هر آدمى چون كاسه‌اى است * چشم از معنى او حساسه‌اى است

از لقاى هر كسى چيزى خورى * و ز قران هر قرين چيزى برى

چون ستاره با ستاره شد قرين * لايق هر دو اثر زايد يقين

چون قران مرد و زن زايد بشر * وز قران سنگ و آهن شد شرر

و ز قران خاك با بارانها * ميوه‌ها و سبزه و ريحانها

و ز قران سبزه‌ها با آدمى * دل خوشى و بىغمى و خرمى

وز قران خرمى با جان ما * مىبزايد خوبى و احسان ما

قابل خوردن شود اجسام ما * چون بر آيد از تفرج كام ما

سرخ رويى از قران خون بود * خون ز خورشيد خوش گلگون بود

بهترين رنگها سرخى بود * و آن ز خورشيد است و از وى مىرسد

هر زمينى كان قرين شد با زحل * شوره گشت و كشت را نبود محل