مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٠

[ فايدهء آفرينش ]

ز انكه نقشى وز خرد بىبهره‌اى * آدمى خو نيستى خر كره‌اى

سايه را تو شخص مىبينى ز جهل * شخص از آن شد نزد تو بازى و سهل

باش تا روزى كه آن فكر و خيال * بر گشايد بىحجابى پر و بال

كوهها بينى شده چون پشم نرم * نيست گشته اين زمين سرد و گرم

نه سما بينى نه اختر نه وجود * جز خداى واحد حى ودود

يك فسانه راست آمد يا دروغ * تا دهد مر راستيها را فروغ

پادشاهى بنده‌اى را از كرم * بر گزيده بود بر جمله حشم

جامگى او وظيفه‌ى چل امير * ده يك قدرش نديدى صد وزير

از كمال طالع و اقبال و بخت * او ايازى بود و شه محمود وقت

روح او با روح شه در اصل خويش * پيش از اين تن بوده هم پيوند و خويش

كار آن دارد كه پيش از تن بده ست * بگذر از اينها كه نو حادث شده ست

كار عارف راست كاو نه احول است * چشم او بر كشتهاى اول است

آن چه گندم كاشتندش و آن چه جو * چشم او آن جاست روز و شب گرو

آنچ آبست است شب جز آن نزاد * حيله‌ها و مكرها باد است باد

كى كند دل خوش به حيلتهاى گش * آن كه بيند حيله‌ى حق بر سرش

او درون دام دامى مىنهد * جان تو نه اين جهد نه آن جهد

گر برويد ور بريزد صد گياه * عاقبت بر رويد آن كشته‌ى إله

كشت نو كاريد بر كشت نخست * اين دوم فانى است و آن اول درست

تخم اول كامل و بگزيده است * تخم ثانى فاسد و پوسيده است

افكن اين تدبير خود را پيش دوست * گر چه تدبيرت هم از تدبير اوست

كار آن دارد كه حق افراشته ست * آخر آن رويد كه اول كاشته ست

هر چه كارى از براى او به كار * چون اسير دوستى اى دوستدار

گرد نفس دزد و كار او مپيچ * هر چه آن نه كار حق هيچ است هيچ

پيش از آن كه روز دين پيدا شود * نزد مالك دزد شب رسوا شود

رخت دزديده به تدبير و فنش * مانده روز داورى بر گردنش

صد هزاران عقل با هم بر جهند * تا به غير دام او دامى نهند

دام خود را سخت‌تر يابند و بس * كى نمايد قوتى با باد خس

گر تو گويى فايده‌ى هستى چه بود * در سؤالت فايده هست اى عنود