مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٩

[ ظاهربينان از شكوه انديشه ، بى خبرند ]

گفت رمزى ز آن بگو اى پادشاه * كز براى من بگفت آن دين تباه

گفت اول وصف دو روييت كرد * كاشكارا تو دوايى خفيه درد

خبث يارش را چو از شه گوش كرد * در زمان درياى خشمش جوش كرد

كف بر آورد آن غلام و سرخ گشت * تا كه موج هجو او از حد گذشت

كاو ز اول دم كه با من يار بود * همچو سگ در قحط بس گه خوار بود

چون دمادم كرد هجوش چون جرس * دست بر لب زد شهنشاهش كه بس

گفت دانستم ترا از وى بدان * از تو جان گنده ست و از يارت دهان

پس نشين اى گنده جان از دور تو * تا امير او باشد و مأمور تو

در حديث آمد كه تسبيح از ريا * همچو سبزه‌ى گولخن دان اى كيا

پس بدان كه صورت خوب و نكو * با خصال بد نيرزد يك تسو

ور بود صورت حقير و ناپذير * چون بود خلقش نكو در پاش مير

صورت ظاهر فنا گردد بدان * عالم معنى بماند جاودان

چند بازى عشق با نقش سبو * بگذر از نقش سبو رو آب جو

صورتش ديدى ز معنى غافلى * از صدف درى گزين گر عاقلى

اين صدفهاى قوالب در جهان * گر چه جمله زنده‌اند از بحر جان

ليك اندر هر صدف نبود گهر * چشم بگشا در دل هر يك نگر

كان چه دارد وين چه دارد مىگزين * ز انكه كمياب است آن در ثمين

گر به صورت مىروى كوهى به شكل * در بزرگى هست صد چندان كه لعل

هم به صورت دست و پا و پشم تو * هست صد چندان كه نقش چشم تو

ليك پوشيده نباشد بر تو اين * كز همه اعضا دو چشم آمد گزين

از يك انديشه كه آيد در درون * صد جهان گردد به يك دم سر نگون

جسم سلطان گر به صورت يك بود * صد هزاران لشكرش در پى دود

باز شكل و صورت شاه صفى * هست محكوم يكى فكر خفى

خلق بىپايان ز يك انديشه بين * گشته چون سيلى روانه بر زمين

هست آن انديشه پيش خلق خرد * ليك چون سيلى جهان را خورد و برد

پس چو مىبينى كه از انديشه‌اى * قايم است اندر جهان هر پيشه‌اى

خانه‌ها و قصرها و شهرها * كوهها و دشتها و نهرها

هم زمين و بحر و هم مهر و فلك * زنده از وى همچو كز دريا سمك

پس چرا از ابلهى پيش تو كور * تن سليمان است و انديشه چو مور

مىنمايد پيش چشمت كه بزرگ * هست انديشه چو موش و كوه گرگ

عالم اندر چشم تو هول و عظيم * ز ابر و رعد و چرخ دارى لرز و بيم

وز جهان فكرتى اى كم ز خر * ايمن و غافل چو سنگ بىخبر