مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

[ ادامهء حكايت شاه و دو غلام ]

عالم اول جهان امتحان * عالم ثانى جزاى اين و آن

چاكرت شاها جنايت مىكند * آن عرض زنجير و زندان مىشود

بنده‌ات چون خدمت شايسته كرد * آن عرض نه خلعتى شد در نبرد

اين عرض با جوهر آن بيضه است و طير * اين از آن و آن از اين زايد به سير

گفت شاهنشه چنين گير المراد * اين عرضهاى تو يك جوهر نزاد

گفت مخفى داشته ست آن را خرد * تا بود غيب اين جهان نيك و بد

ز انكه گر پيدا شدى اشكال فكر * كافر و مومن نگفتى جز كه ذكر

پس عيان بودى نه غيب اى شاه اين * نقش دين و كفر بودى بر جبين

كى درين عالم بت و بتگر بدى * چون كسى را زهره‌ى تسخر بدى

پس قيامت بودى اين دنياى ما * در قيامت كى كند جرم و خطا

گفت شه پوشيد حق پاداش بد * ليك از عامه نه از خاصان خود

گر به دامى افكنم من يك امير * از اميران خفيه دارم نه از وزير

حق به من بنمود پس پاداش كار * وز صورهاى عملها صد هزار

تو نشانى ده كه من دانم تمام * ماه را بر من نمىپوشد غمام

گفت پس از گفت من مقصود چيست * چون تو مىدانى كه آن چه بود چيست

گفت شه حكمت در اظهار جهان * آن كه دانسته برون آيد عيان

آن چه مىدانست تا پيدا نكرد * بر جهان ننهاد رنج طلق و درد

يك زمان بىكار نتوانى نشست * تا بدى يا نيكيى از تو نجست

اين تقاضاهاى كار از بهر آن * شد موكل تا شود سرت عيان

پس كلابه‌ى تن كجا ساكن شود * چون سر رشته‌ى ضميرش مىكشد

تاسه‌ى تو شد نشان آن كشش * بر تو بىكارى بود چون جان كنش

اين جهان و آن جهان زايد ابد * هر سبب مادر اثر از وى ولد

چون اثر زاييد آن هم شد سبب * تا بزايد او اثرهاى عجب

اين سببها نسل بر نسل است ليك * ديده‌اى بايد منور نيك نيك

شاه با او در سخن اينجا رسيد * يا بديد از وى نشانى يا نديد

گر بديد آن شاه جويا دور نيست * ليك ما را ذكر آن دستور نبست

چون ز گرمابه بيامد آن غلام * سوى خويشش خواند آن شاه و همام

گفت صحا لك نعيم دايم * بس لطيفى و ظريف و خوب رو

اى دريغا گر نبودى در تو آن * كه همىگويد براى تو فلان

شاد گشتى هر كه رويت ديده‌يى * ديدنت ملك جهان ارزيديى