مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٢

[ حكايت در نقد مقايسه‌هاى نابجا ]

او نكشتش از براى طبع شاه * تا نيامد امر و الهام إله

آن پسر را كش خضر ببريد حلق * سر آن را درنيابد عام خلق

آن كه از حق يابد او وحى و جواب * هر چه فرمايد بود عين صواب

آن كه جان بخشد اگر بكشد رواست * نايب است و دست او دست خداست

همچو اسماعيل پيشش سر بنه * شاد و خندان پيش تيغش جان بده

تا بماند جانت خندان تا ابد * همچو جان پاك احمد با احد

عاشقان جام فرح آن گه كشند * كه به دست خويش خوبانشان كشند

شاه آن خون از پى شهوت نكرد * تو رها كن بد گمانى و نبرد

تو گمان بردى كه كرد آلودگى * در صفا غش كى هلد پالودگى

بهر آن است اين رياضت وين جفا * تا بر آرد كوره از نقره جفا

بهر آن است امتحان نيك و بد * تا بجوشد بر سر آرد زر زبد

گر نبودى كارش الهام إله * او سگى بودى دراننده نه شاه

پاك بود از شهوت و حرص و هوا * نيك كرد او ليك نيك بد نما

گر خضر در بحر كشتى را شكست * صد درستى در شكست خضر هست

وهم موسى با همه نور و هنر * شد از آن محجوب ، تو بىپر مپر

آن گل سرخ است تو خونش مخوان * مست عقل است او تو مجنونش مخوان

گر بدى خون مسلمان كام او * كافرم گر بردمى من نام او

مىبلرزد عرش از مدح شقى * بد گمان گردد ز مدحش متقى

شاه بود و شاه بس آگاه بود * خاص بود و خاصه‌ى اللَّه بود

آن كسى را كش چنين شاهى كشد * سوى بخت و بهترين جاهى كشد

گر نديدى سود او در قهر او * كى شدى آن لطف مطلق قهر جو

بچه مىلرزد از آن نيش حجام * مادر مشفق در آن غم شاد كام

نيم جان بستاند و صد جان دهد * آن چه در وهمت نيايد آن دهد

تو قياس از خويش مىگيرى و ليك * دور دور افتاده‌اى بنگر تو نيك

بود بقالى و وى را طوطيى * خوش نوايى سبز و گويا طوطيى

بر دكان بودى نگهبان دكان * نكته گفتى با همه سوداگران