مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨

[ صورت‌پرستى ، نشان دهندهء بىمعنا بودن است ]

ياد ده ما را سخنهاى دقيق * كه ترا رحم آورد آن اى رفيق

هم دعا از تو اجابت هم ز تو * ايمنى از تو مهابت هم ز تو

گر خطا گفتيم اصلاحش تو كن * مصلحى تو اى تو سلطان سخن

كيميا دارى كه تبديلش كنى * گر چه جوى خون بود نيلش كنى

اين چنين ميناگريها كار تست * اين چنين اكسيرها اسرار تست

آب را و خاك را بر هم زدى * ز آب و گل نقش تن آدم زدى

نسبتش دادى و جفت و خال و عم * با هزار انديشه و شادى و غم

باز بعضى را رهايى داده‌اى * زين غم و شادى جدايى داده‌اى

برده‌اى از خويش و پيوند و سرشت * كرده‌اى در چشم او هر خوب زشت

هر چه محسوس است او رد مىكند * و انچه ناپيداست مسند مىكند

عشق او پيدا و معشوقش نهان * يار بيرون فتنه‌ى او در جهان

اين رها كن عشقهاى صورتى * نيست بر صورت نه بر روى ستى

آن چه معشوق است صورت نيست آن * خواه عشق اين جهان خواه آن جهان

آن چه بر صورت تو عاشق گشته‌اى * چون برون شد جان چرايش هشته‌اى

صورتش بر جاست اين سيرى ز چيست * عاشقا واجو كه معشوق تو كيست

آن چه محسوس است اگر معشوقه است * عاشق استى هر كه او را حس هست

چون وفا آن عشق افزون مىكند * كى وفا صورت دگرگون مىكند

پرتو خورشيد بر ديوار تافت * تابش عاريتى ديوار يافت

بر كلوخى دل چه بندى اى سليم * واطلب اصلى كه تابد او مقيم

اى كه تو هم عاشقى بر عقل خويش * خويش بر صورت پرستان ديده بيش

پرتو عقل است آن بر حس تو * عاريت ميدان ذهب بر مس تو

چون زر اندود است خوبى در بشر * ور نه چون شد شاهد تو پير خر

چون فرشته بود همچون ديو شد * كان ملاحت اندر او عاريه بد

اندك اندك مىستانند آن جمال * اندك اندك خشك مىگردد نهال

رو نُعَمِّرْهُ نُنَكِّسْهُ بخوان * دل طلب كن دل منه بر استخوان

كان جمال دل جمال باقى است * دولتش از آب حيوان ساقى است

خود هم او آب است و هم ساقى و مست * هر سه يك شد چون طلسم تو شكست

آن يكى را تو ندانى از قياس * بندگى كن ژاژ كم خا ناشناس

معنى تو صورت است و عاريت * بر مناسب شادى و بر قافيت

معنى آن باشد كه بستاند ترا * بىنياز از نقش گرداند ترا