مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٥

[ ادامهء حكايت در نقد آزمندان ]

نيم او مومن بود نيميش گبر * نيم او حرص آورى نيميش صبر

گفت يزدانت فمنكم مومن * باز منكم كافر گبر كهن

همچو گاوى نيمه‌ى چپش سياه * نيمه‌ى ديگر سپيد همچو ماه

هر كه اين نيمه ببيند رد كند * هر كه آن نيمه ببيند كد كند

يوسف اندر چشم اخوان چون ستور * هم وى اندر چشم يعقوبى چو حور

از خيال بد مر او را زشت ديد * چشم فرع و چشم اصلى ناپديد

چشم ظاهر سايه‌ى آن چشم دان * هر چه آن بيند بگردد اين بد آن

تو مكانى اصل تو در لامكان * اين دكان بر بند و بگشا آن دكان

شش جهت مگريز زيرا در جهات * ششدره است و ششدره مات است مات

با وكيل قاضى ادراك‌مند * اهل زندان در شكايت آمدند

كه سلام ما به قاضى بر كنون * باز گو آزار ما زين مرد دون

كاندر اين زندان بماند او مستمر * ياوه تاز و طبل‌خوار است و مضر

چون مگس حاضر شود در هر طعام * از وقاحت بىصلا و بىسلام

پيش او هيچ است لوت شصت كس * كر كند خود را اگر گوييش بس

مرد زندان را نيايد لقمه‌اى * ور به صد حيلت گشايد طعمه‌اى

در زمان پيش آيد آن دوزخ گلو * حجتش اين كه خدا گفتا كُلُوا *

زين چنين قحط سه ساله داد داد * ظل مولانا ابد پاينده باد

يا ز زندان تا رود اين گاوميش * يا وظيفه كن ز وقفى لقمه‌ايش

اى ز تو خوش هم ذكور و هم اناث * داد كن المستغاث المستغاث

سوى قاضى شد وكيل با نمك * گفت با قاضى شكايت يك به يك

خواند او را قاضى از زندان به پيش * پس تفحص كرد از اعيان خويش

گشت ثابت پيش قاضى آن همه * كه نمودند از شكايت آن رمه

گفت قاضى خيز از اين زندان برو * سوى خانه‌ى مرده‌ريگ خويش شو

گفت خان و مان من احسان تست * همچو كافر جنتم زندان تست

گر ز زندانم برانى تو به رد * خود بميرم من ز تقصيرى و كد

همچو ابليسى كه مىگفت اى سلام * رب أنظرني إلى يوم القيام

كاندر اين زندان دنيا من خوشم * تا كه دشمن زادگان را مىكشم

هر كه او را قوت ايمانى بود * و ز براى زاد ره نانى بود